Chai đong lẻ cho khách nên có nhãn ghi ít nhất: tên hàng, thành phần chính hoặc cách tra thành phần, cách dùng, câu cảnh báo, nơi sản xuất hoặc đơn vị chịu trách nhiệm, ngày đong và hạn dùng. Thông tin này lấy từ nhà cung cấp, cửa hàng chỉ chép lại cho đúng, không tự thêm lời quảng cáo.
Phần dưới chia rõ thông tin nào lấy ở đâu, đưa ra câu cảnh báo mẫu cho từng nhóm hàng, so các kiểu nhãn bền nước, quy trình dán nhãn ngay tại quầy, và những chữ nghe "xanh" nhưng không nên ghi. Quy định về nhãn hàng hoá có những yêu cầu riêng cho từng nhóm và có thể thay đổi; khi không chắc, hỏi nhà cung cấp và cơ quan quản lý thị trường nơi bạn kinh doanh.
Vì sao chai đong lẻ vẫn cần nhãn
Khách quen hay nói "khỏi dán, chị biết rồi". Nhưng chai rời khỏi quầy là rời khỏi trí nhớ của khách. Về nhà, chai được để trong tủ dưới bồn rửa, người khác trong nhà cầm lên không biết là gì. Ba tháng sau, chính khách cũng không nhớ đong ngày nào, hàng còn dùng được không. Một chai không nhãn đựng chất tẩy rửa trong nhà có trẻ nhỏ là chuyện đáng lo, không phải chuyện thủ tục.
Với cửa hàng, nhãn là cách chứng minh hàng mình bán có nguồn gốc. Khi có kiểm tra, khi có khách khiếu nại, chai có nhãn ghi số lô và ngày đong giúp tra lại sổ ngay. Chai không nhãn thì không ai chắc được hàng trong đó có phải của cửa hàng không, đã pha thêm gì chưa.
Nhãn còn là chỗ cửa hàng nói thật với khách. Một dòng "dùng cho đồ vải thường, không dùng cho lụa, len" giúp khách tránh làm hỏng đồ và đỡ cho bạn một lần phải giải thích. Nhãn tốt không cần đẹp, cần đủ, đọc được và không bong khi dính nước.
Thông tin nên có trên nhãn và lấy từ đâu
Cột cuối là nơi lấy thông tin. Nếu nhà cung cấp không đưa được những thứ trong cột đó, xem lại việc có nên nhập hàng của họ không.
| Thông tin | Ghi thế nào | Lấy từ đâu |
|---|---|---|
| Tên hàng | Tên đúng như nhà sản xuất đặt, kèm loại: nước giặt, dầu gội | Hồ sơ sản phẩm của nhà cung cấp |
| Thành phần | Chép đủ nếu nhãn đủ chỗ; nếu không, ghi thành phần chính và nơi khách xem bản đầy đủ tại quầy | Bảng thành phần nhà cung cấp gửi |
| Cách dùng | Liều lượng, loại đồ dùng được, loại không nên dùng | Hướng dẫn sử dụng gốc |
| Cảnh báo | Để xa tầm tay trẻ em, tránh tiếp xúc mắt, xử lý khi nuốt phải | Hướng dẫn gốc, phiếu an toàn nếu có |
| Nơi sản xuất, đơn vị chịu trách nhiệm | Tên và địa chỉ | Giấy tờ của nhà cung cấp |
| Cửa hàng chiết | Tên cửa hàng, địa chỉ | Của bạn |
| Lượng | Khối lượng tịnh hoặc thể tích đã đong | Số trên cân |
| Ngày đong, số lô, hạn dùng | Ngày đong, can số mấy, hạn dùng theo nhà sản xuất | Sổ đong và thông tin trên can |
Câu cảnh báo mẫu theo nhóm hàng
Những câu dưới đây là mẫu tham khảo, viết ngắn để vừa nhãn nhỏ. Luôn đối chiếu với hướng dẫn gốc của nhà sản xuất; nếu hướng dẫn gốc có cảnh báo khác hoặc nhiều hơn, theo hướng dẫn gốc.
- Nước giặt, nước xả, nước lau sàn: "Để xa tầm tay trẻ em. Không uống. Tránh dính vào mắt; nếu dính, rửa ngay bằng nhiều nước sạch. Không trộn với chất tẩy khác."
- Nước rửa chén: "Để xa tầm tay trẻ em. Không uống. Tráng lại chén bát bằng nước sạch sau khi rửa. Ngưng dùng nếu da tay bị kích ứng."
- Dầu gội, sữa tắm: "Chỉ dùng ngoài da. Tránh tiếp xúc mắt. Ngưng dùng nếu bị ngứa, rát, nổi mẩn. Đóng nắp sau khi dùng, dùng hết trong thời gian ghi trên nhãn."
- Hàng khô (gạo, đậu, hạt): "Bảo quản nơi khô ráo, đậy kín. Kiểm tra trước khi dùng nếu để lâu. Có thể chứa vết các loại hạt khác do dùng chung khu bày bán."
- Dòng chung cho mọi chai chất tẩy: "Không đựng vào chai nước uống. Không đổ sang hộp khác không ghi tên."
Dòng về vết các loại hạt khác quan trọng với người dị ứng. Quầy hàng khô đong lẻ không thể đảm bảo không lẫn, nên nói thẳng thay vì im lặng.
Cách viết câu cảnh báo cũng cần chú ý. Viết thành câu lệnh ngắn, mỗi câu một ý, không dùng chữ chuyên môn mà người lớn tuổi đọc không hiểu. "Tránh dính vào mắt" dễ hiểu hơn "tránh tiếp xúc niêm mạc". Cỡ chữ phần cảnh báo không nên nhỏ hơn phần tên hàng quá nhiều; nhiều cửa hàng in tên hàng thật to, còn cảnh báo thì nhỏ đến mức phải nheo mắt, như vậy là đặt sai thứ tự quan trọng. Với khách lớn tuổi, đọc to câu cảnh báo một lần ở quầy khi họ đong món đó lần đầu.
Chọn kiểu nhãn bền khi dính nước
Nhãn dán chai tẩy rửa sẽ dính nước, dính dầu gội tràn ra. Kiểu nhãn quyết định chữ còn đọc được sau một tháng hay không.
| Kiểu nhãn | Ưu điểm | Nhược điểm | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Giấy in thường, dán băng keo trong phủ lên | Rẻ, in ở nhà được | Mất công, băng keo bong mép | Giai đoạn bán thử |
| Decal giấy kraft | Trông mộc, hợp tinh thần cửa hàng | Ngấm nước, chữ nhoè nếu viết tay | Hàng khô, hũ thuỷ tinh |
| Decal nhựa chống nước in sẵn theo mặt hàng | Bền, đọc rõ, nhanh | Thêm một lớp nhựa; khó bóc khi chai đổi mặt hàng | Chai tẩy rửa, tắm gội |
| Thẻ treo bằng bìa cứng buộc dây | Dùng lại được nhiều lần cho khách quen | Dễ rơi, dễ lạc khỏi chai | Chai thuỷ tinh khách quen |
| In sẵn thông tin cố định, chừa ô trống viết ngày đong | Vừa đủ thông tin vừa nhanh tại quầy | Cần bút không nhoè | Hầu hết cửa hàng sau giai đoạn thử |
Nhiều cửa hàng dùng cách cuối: in sẵn tên hàng, thành phần, cách dùng, cảnh báo, nơi sản xuất cho từng mặt hàng, chỉ chừa một ô để viết ngày đong và số can bằng bút dạ dầu. Khách quen giữ nguyên chai và nhãn, lần sau chỉ viết thêm ngày mới cạnh ngày cũ.
Dán nhãn ngay tại quầy
Việc dán nhãn nên nằm trong quy trình đong, không làm sau. Thứ tự dưới đây giúp nhãn dính chắc và đúng hàng.
- Lau khô vùng dán trên chai trước khi đong, vì sau khi đong chai thường có giọt hàng chảy xuống.
- Lấy nhãn in sẵn đúng mặt hàng từ ngăn có màu trùng với màu của bình đang đong.
- Dán ở thân chai, tránh vùng gần miệng chai là nơi hay bị hàng chảy tràn.
- Viết ngày đong, số can, lượng bằng bút không nhoè, đọc lại một lần cho khách nghe.
- Với chai khách quen đã có nhãn, kiểm nhãn cũ đúng mặt hàng chưa, còn đọc được không; nhãn mờ thì thay.
Đọc lại cho khách nghe một câu, chẳng hạn "nước giặt loại dịu, đong hôm nay, dùng trong ba tháng", là cách kiểm lần cuối mà khách cũng thấy được chăm sóc.
Giữ nhãn in sẵn trong hộp chia ngăn theo mặt hàng, mỗi ngăn có màu giống màu băng keo trên bình tương ứng. Khi một ngăn sắp hết, in thêm trước khi hết hẳn; cửa hàng hết nhãn giữa buổi đông khách là lúc người trông quầy dễ viết tay vội và ghi thiếu.
Áp vào hai trường hợp hay gặp
Trường hợp thứ nhất: chị Lan ở chung cư, khách quen của một cửa hàng refill nhỏ ở phường C, mỗi ba tuần mang cùng một chai thuỷ tinh đến đong nước rửa chén. Chai đã có nhãn in sẵn từ lần đầu. Mỗi lần, người trông quầy chỉ kiểm nhãn còn rõ, gạch ngày cũ, viết ngày đong mới và số can. Sau khoảng mười lần, nhãn mờ dần ở góc, cửa hàng thay nhãn mới. Chai của chị Lan vì thế lúc nào cũng có thông tin đúng với lần đong gần nhất, mà mỗi lần chỉ mất vài giây.
Trường hợp thứ hai: cửa hàng muốn đóng sẵn gạo, đậu vào túi giấy nửa ký để bán nhanh vào giờ đông, cho khách không mang hũ. Lúc này túi giấy đã thành hàng đóng gói sẵn do cửa hàng làm, nên nhãn cần đầy đủ hơn: tên hàng, khối lượng, ngày đóng gói, hạn dùng, nơi đóng gói, cách bảo quản. Không thể chỉ ghi "đậu xanh" bằng bút lên túi. Nếu định làm thường xuyên, hỏi cơ quan quản lý ở địa phương về yêu cầu nhãn với hàng thực phẩm đóng gói tại cửa hàng.
Hai trường hợp cho thấy một điều: nhãn của hàng đong vào chai khách mang tới và nhãn của hàng cửa hàng tự đóng gói sẵn không giống nhau. Cửa hàng làm cả hai thì nên có hai mẫu nhãn riêng, đừng dùng chung một mẫu cho tiện.
Những chữ "xanh" không nên ghi lên nhãn
"Không hoá chất". Mọi chất tẩy rửa, kể cả nước rửa chén từ bồ hòn, đều là hoá chất. Câu này sai về bản chất và làm khách hiểu nhầm là uống phải cũng không sao.
"100% tự nhiên", "hữu cơ" khi không có giấy tờ. Chỉ ghi khi nhà sản xuất có căn cứ và đưa được giấy tờ. Thay bằng mô tả cụ thể như "thành phần làm sạch từ quả bồ hòn" nếu đúng như vậy.
"Phân huỷ hoàn toàn", "không gây hại môi trường". Không ai đảm bảo được như vậy. Nếu nhà sản xuất có thông tin về khả năng phân huỷ sinh học của chất hoạt động bề mặt, ghi đúng điều kiện họ nêu.
"An toàn cho trẻ sơ sinh", "dùng được cho da nhạy cảm". Chỉ chép lại nếu hướng dẫn gốc ghi như vậy. Cửa hàng không tự thêm, và với trẻ sơ sinh vẫn nên dặn hỏi bác sĩ khi da bé có vấn đề.
Câu so sánh với hãng khác. "Tốt hơn hàng siêu thị" là quảng cáo, không phải thông tin. Nhãn chỉ để thông tin.
Câu hỏi thường gặp
Chai đong lẻ có bắt buộc dán nhãn không?
Hàng hoá bán ra thị trường nhìn chung phải có nhãn theo quy định về nhãn hàng hoá, và hàng chiết lẻ cũng cần thông tin để khách dùng an toàn. Chi tiết nhóm hàng nào cần ghi gì nên hỏi nhà cung cấp và cơ quan quản lý thị trường nơi bạn kinh doanh.
Thành phần quá dài không vừa nhãn nhỏ thì làm sao?
Ghi thành phần chính và một dòng cho biết bảng đầy đủ có tại quầy hoặc gửi qua tin nhắn khi khách cần. Ở quầy, đặt một tập hồ sơ in thành phần đầy đủ của từng mặt hàng để khách xem. Đừng tự rút gọn làm sai nghĩa.
Hạn dùng của hàng chiết tính từ ngày nào?
Theo hướng dẫn của nhà sản xuất: có loại tính từ ngày sản xuất, có loại có thêm hạn dùng sau khi mở. Trên nhãn chai khách, ghi hạn dùng không được dài hơn hạn của can gốc, và ghi rõ ngày đong để khách tự tính.
Có cần ghi tên cửa hàng lên nhãn không?
Nên ghi tên và địa chỉ cửa hàng, vì cửa hàng là nơi chiết hàng ra chai. Khi khách cần hỏi lại hay đổi hàng, họ biết tìm ở đâu. Thông tin này cũng giúp phân biệt với hàng gốc do nhà sản xuất đóng chai.
Khách không muốn dán nhãn lên chai thuỷ tinh đẹp thì sao?
Dùng thẻ treo bằng bìa cứng buộc vào cổ chai, ghi đủ tên hàng, cảnh báo, ngày đong. Thẻ dùng lại được cho lần sau. Với chất tẩy rửa, nên giải thích lý do an toàn và đừng bỏ qua thông tin cảnh báo.
Viết tay nhãn có được không?
Được trong giai đoạn bán thử, miễn là đủ thông tin, chữ rõ và dùng bút không nhoè khi dính nước. Khi đã bán đều, nên in sẵn phần thông tin cố định để không sót và đỡ thời gian tại quầy.