Với tiệc tại nhà từ hai mươi đến một trăm khách, thuê bát đĩa sứ, cốc thuỷ tinh và đũa thìa thường gọn hơn mua đồ nhựa dùng một lần: không phải đổ ba bao rác sau tiệc, khách ăn ngon miệng hơn, và chi phí nhiều khi tương đương. Phần mất công là rửa trước khi trả, hoặc trả thêm tiền để bên cho thuê rửa.
Bài này dành cho sinh nhật, tân gia, liên hoan lớp, họp mặt họ hàng ở nhà hoặc ở sân chung cư. Bạn sẽ có cách tìm nơi cho thuê ở khu mình, công thức tính số lượng theo kiểu tiệc, danh sách kiểm khi nhận và khi trả, và vài cách xử lý khi khách đông hơn dự kiến.
Thuê hay mua đồ dùng một lần: khi nào thuê đáng hơn
Thuê bát đĩa đáng làm nhất khi tiệc có từ khoảng hai mươi khách trở lên, ăn món có nước như lẩu, bún, canh, và nhà có chỗ để rửa. Đĩa giấy và bát nhựa mỏng gặp đồ nóng, đồ nước dễ mềm, dễ đổ, khách phải chồng hai ba chiếc. Bát sứ thì không.
Ngược lại, với tiệc rất nhỏ, dưới mười lăm người, đồ trong nhà thường đủ, chỉ cần mượn thêm hàng xóm vài chiếc bát. Với tiệc ngoài trời ở công viên, nơi không có nước rửa và phải mang đi xa, đồ thuê nặng và dễ vỡ, nên cân nhắc bộ đồ dùng lại nhẹ như bát tre, đĩa inox của nhóm, hoặc chấp nhận một phần đồ dùng một lần và gom rác cẩn thận.
Một tiêu chí nữa là người rửa. Nếu nhà không ai rảnh rửa một trăm cái bát sau tiệc, hỏi bên cho thuê có nhận rửa với phụ phí không. Nhiều nơi nhận, vì họ vẫn phải rửa lại theo cách của họ trước khi cho thuê tiếp. Nếu bên cho thuê không nhận và nhà không có người, đó là lý do chính đáng để chọn cách khác, đừng ép mình rồi sau tiệc lại nản.
Tìm nơi cho thuê bát đĩa ở khu mình
Không cần tìm chỗ cho thuê đồ tiệc chuyên nghiệp ở trung tâm. Ở hầu hết các phường, xã đều có người cho thuê đồ cỗ, đồ đám. Cách tìm:
- Hỏi bếp nấu cỗ, đội nấu đám cưới ở địa phương. Họ thường có sẵn bát đĩa, mâm, bàn ghế và cho thuê riêng nếu bạn không thuê nấu.
- Hỏi chỗ cho thuê rạp, bàn ghế, phông bạt. Đa số kèm cả bát đĩa, cốc chén.
- Hỏi trong nhóm cư dân chung cư hoặc nhóm phụ huynh lớp. Thường có người vừa làm tiệc và biết chỗ cho thuê sạch, đúng hẹn.
- Hỏi nhà văn hoá thôn, tổ dân phố. Một số nơi có bộ bát đĩa dùng chung cho đám hiếu hỉ trong khu, cho mượn hoặc thu phí tượng trưng.
- Hỏi các bác lớn tuổi trong xóm. Ở nông thôn, nhiều nhà cho mượn bát đĩa lẫn nhau theo lệ, chỉ cần trả đủ và sạch.
Khi gọi hỏi, nói rõ ngày, số khách, kiểu tiệc, có cần giao tận nơi không và có nhận rửa không. Xin họ báo giá theo bộ hay theo chiếc, giá giao nhận, mức đền khi vỡ. Không có giá chuẩn chung, nên hỏi hai ba nơi để so.
Công thức tính số lượng theo kiểu tiệc
Số dưới đây là mức tham khảo cho mỗi khách, cộng thêm khoảng mười phần trăm dự phòng. Tiệc có trẻ nhỏ nên dự phòng nhiều hơn vì trẻ hay làm rơi và đổi bát:
| Đồ | Tiệc mâm (ngồi theo mâm) | Tiệc tự chọn đứng | Tiệc lẩu, nướng |
|---|---|---|---|
| Bát ăn cơm, ăn bún | 1 mỗi khách | 1 mỗi khách | 2 mỗi khách (một bát nước, một bát chấm) |
| Đĩa đựng món | 5 đến 7 mỗi mâm | 1 đến 2 đĩa ăn mỗi khách | 3 đến 4 mỗi nồi |
| Bát chấm nhỏ | 2 mỗi mâm | Đặt ở bàn món, vài chiếc | 1 mỗi khách |
| Đũa, thìa | 1 đôi, 1 thìa mỗi khách | 1 dĩa, 1 thìa mỗi khách | 1 đôi đũa, 1 muôi mỗi nồi |
| Cốc | 1 đến 2 mỗi khách | 2 mỗi khách (khách hay đặt cốc rồi quên) | 1 đến 2 mỗi khách |
Ví dụ giả định: tiệc tân gia nhà chị Lan, bốn mươi khách, ăn lẩu theo sáu nồi. Cần khoảng tám mươi bát cộng dự phòng thành chín mươi, bốn mươi lăm bát chấm, hai mươi bốn đĩa, bốn mươi lăm đôi đũa, sáu muôi, chừng sáu mươi đến tám mươi cốc. Con số trông nhiều, nhưng chỉ khoảng ba bốn thùng đồ.
Nhận đồ: kiểm gì trước khi ký
Mười phút kiểm khi nhận đỡ cả buổi tranh cãi khi trả. Làm theo thứ tự:
- Đếm từng loại trước mặt người giao, ghi số vào giấy nhận, cả hai bên ký hoặc chụp ảnh giấy.
- Kiểm chiếc mẻ, nứt có sẵn, để riêng ra và chụp ảnh. Nhờ người giao ghi chú vào giấy.
- Kiểm độ sạch. Bát đĩa để lâu trong kho có thể bám bụi; nếu cần, tráng lại bằng nước nóng trước khi dùng.
- Hỏi rõ giờ đến lấy lại, có phải rửa không, và rửa đến mức nào (tráng sạch thức ăn hay rửa kỹ khô ráo).
- Hỏi thùng, rổ đựng có tính tiền không; giữ lại đủ để xếp đồ trả.
- Xếp đồ thuê ở một góc riêng, không lẫn với đồ nhà. Đồ thuê và đồ nhà giống nhau là chuyện thường gặp nhất.
Nếu thuê cả cốc thuỷ tinh, xếp cốc trong thùng có ngăn, đừng chồng lên nhau. Cốc chồng bị kẹt, tách ra dễ vỡ.
Một chỗ hay bị quên là chỗ để đồ. Một trăm chiếc bát cùng thùng chiếm gần hết một góc bếp nhỏ. Dọn sẵn một khoảng sàn sạch có lót tấm bạt hoặc chiếu cũ trước khi người giao đến, xếp thùng sát tường, xa lối đi của trẻ con. Nếu tiệc ở sân, đặt thùng trên bàn chứ đừng để dưới đất, vì khách đi qua dễ va vào và nước mưa, bụi bám vào đồ sạch. Bát đĩa dùng xong cũng cần một khoảng riêng như thế, đừng để lẫn với thùng đồ sạch còn chưa mở.
Liên hoan lớp, sinh nhật ở trường: phụ huynh góp đồ thế nào
Liên hoan cuối kỳ, sinh nhật chung của lớp thường dùng đĩa giấy, cốc nhựa vì không ai muốn mang bát về rửa. Vài cách đã chạy ở nhiều lớp mà không làm ai thêm gánh nặng:
- Mỗi học sinh mang một bộ của mình: hộp có nắp, cốc, thìa, đựng trong túi vải ghi tên. Ăn xong đậy nắp mang về, nhà nào rửa nhà nấy. Cách này hợp với lớp tiểu học và trung học cơ sở.
- Lớp có một thùng đồ chung gồm bát nhựa cứng dùng lại, cốc inox, thìa, do quỹ phụ huynh mua một lần và gửi ở trường. Mỗi lần liên hoan, hai phụ huynh trực mang về rửa và mang lại.
- Đồ ăn chọn món cầm tay như bánh, trái cây cắt miếng, xôi nắm, để bớt nhu cầu đĩa bát.
- Nước uống đựng bình to, các con rót vào cốc của mình, thay cho từng hộp sữa, chai nước nhỏ có ống hút.
- Trước khi đề xuất, hỏi giáo viên chủ nhiệm về chỗ rửa, chỗ cất đồ ở trường và giờ giấc; đừng đẩy thêm việc cho cô.
- Không bắt buộc, không nêu tên. Gia đình nào quên mang bộ đồ thì lớp có sẵn vài bộ dự phòng, không ai bị nhắc trước lớp.
Với các con, việc mang hộp và cốc của mình là bài học ít rác dễ nhớ nhất, vì chính tay con đậy nắp và mang về. Người lớn chỉ cần làm cho việc ấy dễ, đừng biến nó thành giờ giảng.
Những món nhỏ trên bàn tiệc mà người ta hay quên
Thuê đủ bát đĩa rồi mà sau tiệc vẫn đầy một bao rác, phần lớn là vì những món nhỏ: khăn giấy ướt, cốc nhựa cho nước ngọt, ống hút, tăm bọc nilon, dĩa nhựa cắm hoa quả, túi đựng bánh từng chiếc, nến sinh nhật kèm đế nhựa. Từng món không đáng gì, cộng lại thì đủ đầy thùng.
Cách xử lý là duyệt lại danh sách mua sắm trước tiệc, gạch từng món một lần dùng và hỏi có thứ dùng lại thay được không. Nước ngọt mua chai lớn rót ra bình thay cho lon nhỏ; khăn giấy ướt đổi thành một chậu nước, vài chiếc khăn vải nhỏ đặt ở góc rửa tay; hoa quả cắm bằng tăm tre không bọc hoặc để khách dùng dĩa đã có; bánh sinh nhật nhờ tiệm đặt vào hộp giấy không có lớp nhựa trong, hoặc mang khay nhà mình đến lấy.
Đừng cố đạt mức không có chút rác nào. Một bữa tiệc ba mươi người còn lại một túi rác nhỏ là đã rất tốt. Thứ cần tránh là mua dư "cho chắc": hai gói khăn ướt, ba bịch cốc nhựa để phòng, rồi sau tiệc nửa số đó vẫn nằm trong tủ, chờ tiệc sau và cuối cùng vẫn thành rác.
Trong tiệc và sau tiệc: rửa, trả và những lỗi hay gặp
Có một thùng đổ thức ăn thừa riêng. Đặt thùng có lót túi ở cạnh chỗ khách mang bát xuống. Gạt thức ăn thừa trước, xếp bát sau; bát còn nguyên thức ăn khô cứng rất khó rửa.
Ngâm ngay đồ có dầu mỡ. Bát lẩu, đĩa nướng cho vào chậu nước ấm có chút nước rửa ngay khi tiệc tàn, sáng hôm sau rửa đỡ một nửa công.
Rửa theo dây chuyền nếu đồ nhiều. Một người gạt, một người rửa, một người tráng, một người lau và xếp thùng. Bốn người rửa một trăm bát mất chừng bốn mươi lăm phút.
Đếm lại trước khi trả. Đếm theo giấy nhận, chiếc nào vỡ thì để riêng và báo ngay, đừng để người cho thuê tự phát hiện. Đền vỡ là chuyện bình thường, giấu mới mất lòng.
Lỗi hay gặp: lẫn đồ nhà và đồ thuê. Sau tiệc mệt, ai cũng cất bát vào tủ cho nhanh. Đánh dấu tủ nhà bằng một tấm vải phủ, chỉ đồ nhà mới được cất vào.
Lỗi hay gặp: thiếu đũa, thìa. Đũa thìa rơi vào túi rác cùng khăn giấy. Kiểm túi rác trước khi buộc, hoặc để khay riêng đựng đũa thìa đã dùng.
Lỗi hay gặp: hẹn trả quá sớm. Hẹn người cho thuê đến lấy lúc tám giờ sáng hôm sau trong khi nhà còn ngủ vì thức khuya dọn dẹp. Hẹn giờ trả muộn hơn một chút, hoặc trả luôn tối hôm tiệc nếu đã rửa xong.
Câu hỏi thường gặp
Thuê bát đĩa có rẻ hơn mua đồ dùng một lần không?
Tuỳ nơi và tuỳ số lượng. Với tiệc vài chục khách, chi phí thuê thường tương đương hoặc chênh không nhiều so với mua đồ dùng một lần loại dày. Khác biệt lớn nằm ở chất lượng bữa ăn và lượng rác sau tiệc.
Bát đĩa thuê có đảm bảo vệ sinh không?
Phần lớn bên cho thuê rửa lại trước khi giao, nhưng mức độ khác nhau. Khi nhận, kiểm độ sạch và tráng lại bằng nước nóng nếu cần. Chọn nơi được người quen giới thiệu sẽ yên tâm hơn.
Có nên cho trẻ nhỏ dùng bát sứ trong tiệc không?
Trẻ lớn dùng được bát sứ nếu có người lớn ngồi cạnh. Trẻ nhỏ hay làm rơi thì nên dùng bát inox, bát nhựa cứng dùng lại của nhà, vừa an toàn vừa không phải đền vỡ.
Làm vỡ bát đĩa thuê thì đền thế nào?
Mức đền thường được báo khi đặt thuê, tính theo chiếc. Hỏi rõ trước để tính vào ngân sách, khi trả thì báo thẳng số chiếc vỡ. Tiệc đông người vỡ vài chiếc là chuyện bình thường.
Tiệc ở sân chung cư có thuê được bát đĩa không?
Được, nhưng cần hỏi ban quản lý chung cư về chỗ rửa và chỗ đổ thức ăn thừa. Nhiều nơi không cho rửa ở khu vực chung, nên chuẩn bị chở đồ về căn hộ để rửa hoặc trả kèm phí rửa.
Không tìm được nơi cho thuê thì có cách nào khác không?
Có thể mượn hàng xóm, họ hàng mỗi nhà một ít; nhờ khách thân mang bát đũa của mình; hoặc dùng đồ dùng một lần loại dày rồi rửa giữ lại cho tiệc sau. Mỗi cách đều bớt rác hơn mua đồ mỏng rồi bỏ.