Dao cạo an toàn là loại cán kim loại kẹp một lưỡi lam mỏng hai cạnh; cán dùng được nhiều năm, mỗi lần chỉ thay một lưỡi bằng thép mỏng thay vì vứt cả cây dao nhựa. Cạo với nó cần chậm hơn và đúng góc hơn trong một hai tuần đầu, sau đó thì nhiều người thấy ít kích ứng hơn dao nhiều lưỡi.
Mục dưới so ba kiểu dao cạo phổ biến, cách chọn cán cho người mới, thao tác cạo tuần đầu, cách lắp và thay lưỡi không đứt tay, và chuyện thường bị bỏ qua nhất: lưỡi lam cũ sắc như thế, bỏ vào đâu để người thu gom rác không bị cắt tay.
Ba kiểu dao cạo và rác mỗi kiểu để lại
Đặt ba kiểu dao cạo phổ biến cạnh nhau để thấy rác đến từ đâu và kiểu nào hợp với ai.
| Kiểu dao | Thứ bỏ đi mỗi lần thay | Ưu điểm | Vướng ở đâu |
|---|---|---|---|
| Dao cạo nhựa dùng một lần | Cả cây dao: cán nhựa, đầu nhựa, lưỡi thép, dải bôi trơn | Rẻ, không cần học | Rác nhiều, lưỡi thép kẹt trong nhựa không tách được |
| Cán cố định, đầu thay nhiều lưỡi | Cả đầu dao: nhựa, nhiều lưỡi thép, dải bôi trơn | Dễ cạo, ít đứt | Đầu thay thường đắt, vẫn là nhựa và kim loại lẫn |
| Dao cạo an toàn cán kim loại | Một lưỡi lam thép mỏng | Cán bền nhiều năm, lưỡi rẻ, ít kéo da | Cần học góc cạo, phải cẩn thận khi lắp lưỡi |
| Dao cạo thẳng lưỡi gấp | Không bỏ gì, chỉ mài | Gần như không rác | Khó học, cần đá mài, dễ đứt tay, không hợp người mới |
Với người mới, dao cạo an toàn là bước dễ nhất trong nhóm dùng lâu. Dao cạo thẳng chỉ nên thử khi đã cạo thành thạo và có người hướng dẫn tận tay.
Chọn cán dao cạo cho lần đầu
Ở cửa hàng hay trong mô tả sản phẩm, bạn sẽ gặp vài kiểu cán. Danh sách dưới giúp bạn chọn mà không cần thử hết:
- Kiểu vặn hai mảnh hoặc ba mảnh: vặn cán là tháo đầu ra để thay lưỡi. Đơn giản, ít hỏng, dễ lau.
- Kiểu cánh bướm: vặn núm dưới cán, hai cánh trên đầu mở ra. Lắp lưỡi nhanh, nhưng có lò xo và khớp, rửa không kỹ dễ đọng cặn.
- Lưỡi "nhẹ tay" hay "khép" (đầu có răng lược hoặc thanh chắn kín): người mới nên chọn loại khép, lưỡi ít hở, khó đứt da.
- Cán nặng tay một chút giúp bạn để dao tự trượt, không cần ấn. Cán quá nhẹ khiến người mới vô thức ấn mạnh.
- Cán có rãnh bám tay vì bạn sẽ cạo khi tay ướt và trơn bọt.
- Cán kim loại không gỉ: thép không gỉ hoặc hợp kim có mạ tốt. Cán mạ kém để trong phòng tắm ẩm sẽ bong lớp mạ sau một hai năm.
Phụ nữ cạo lông chân, lông nách cũng dùng được dao cạo an toàn; cán dài hơn một chút giúp với tới bắp chân dễ hơn. Vùng da nhạy cảm, vùng kín thì cân nhắc kỹ và cạo rất chậm, hoặc chọn cách khác.
Cạo tuần đầu: chậm, đúng góc, không ấn
Hầu hết vết xước tuần đầu đến từ ba lỗi: ấn mạnh, sai góc, cạo ngược chiều lông ngay lượt đầu. Làm theo thứ tự này:
- Làm mềm râu hoặc lông bằng nước ấm ít nhất một phút, tốt nhất là cạo ngay sau khi tắm.
- Tạo bọt dày bằng xà phòng cạo râu hoặc xà phòng bánh với chổi hay bằng tay. Bọt mỏng là xước.
- Đặt đầu dao áp sát da, cán gần như song song mặt da, rồi từ từ hạ cán xuống đến khi lưỡi vừa chạm và bắt đầu cắt. Góc thường vào khoảng ba mươi độ.
- Để dao tự trượt bằng trọng lượng của cán, đường cạo ngắn, chừng hai ba phân mỗi lượt.
- Lượt đầu cạo xuôi chiều lông mọc. Chưa cần nhẵn hoàn toàn; tuần đầu chỉ cạo xuôi chiều.
- Xả dao dưới vòi sau mỗi hai ba đường cạo cho lưỡi khỏi kẹt bọt và lông.
- Cạo xong rửa mặt bằng nước mát, vỗ khô bằng khăn, không chà. Bôi dưỡng không cồn nếu da bạn hay rát.
Chỗ khó nhất thường là dưới hàm, cằm và quanh môi. Dùng tay kia kéo căng da, cạo từng đường ngắn. Bị đứt nhẹ thì ấn khăn sạch lên một hai phút; vết đứt không cầm máu hoặc sưng đỏ thì đi khám.
Lắp và thay lưỡi lam không đứt tay
Làm trên mặt phẳng khô, đủ sáng. Không thay lưỡi khi tay ướt hay đang đứng trong buồng tắm trơn. Đặt khăn tay khô dưới để nếu lưỡi rơi thì nằm trên khăn chứ không văng xuống sàn.
Cầm lưỡi theo hai cạnh ngắn. Lưỡi lam sắc ở hai cạnh dài. Kẹp hai đầu ngắn bằng ngón cái và ngón trỏ, đặt vào chốt trên đầu dao, không trượt ngón tay dọc theo lưỡi.
Kiểm tra lưỡi nằm ngay. Nhìn ngang đầu dao, hai cạnh lưỡi phải hở đều hai bên. Lệch là một bên cạo sâu, dễ đứt da.
Thay lưỡi khi nào. Khi bắt đầu thấy kéo, rát, phải cạo lại nhiều lần một chỗ. Người râu dày có thể thay sau vài lần cạo, người râu thưa dùng lâu hơn. Không có con số chung cho mọi người.
Lau cán sau khi dùng. Tháo lưỡi hoặc vẩy mạnh cho hết nước, để khô trên giá. Cán lò xo cánh bướm thì thỉnh thoảng mở cánh xả nước để khỏi đọng cặn xà phòng.
Cất xa tầm tay trẻ. Hộp lưỡi lam và dao cạo đặt trên kệ cao hoặc tủ có chốt. Trẻ thấy cán kim loại bóng rất hay tò mò.
Lưỡi lam cũ: gom vào hộp kín, đừng thả lẻ vào thùng rác
Đây là phần quan trọng nhất về an toàn, và thường bị bỏ qua. Một lưỡi lam thả trần vào túi rác có thể cắt tay người gom rác, người nhặt ve chai, hay chính bạn khi buộc túi. Lưỡi thép mỏng nên cũng không có cơ sở tái chế nhỏ nào chịu nhận từng lưỡi lẻ.
Cách làm phổ biến là dùng một hộp đựng lưỡi cũ: lon kim loại nhỏ có nắp, hộp thiếc đựng kẹo, hoặc chiếc lọ thuỷ tinh dày có nắp vặn. Khoét một khe hẹp trên nắp vừa đủ thả lưỡi vào. Nhiều hộp lưỡi lam mua về đã có ngăn phía sau để đựng lưỡi cũ, hãy tận dụng. Mỗi lần thay, thả lưỡi cũ vào khe, đậy kín, cất cùng chỗ với dao cạo, xa tầm tay trẻ.
Khi hộp đầy, dán kín khe bằng băng dính, ghi to chữ "lưỡi dao" lên hộp. Với người dùng một mình, một hộp như vậy có thể đầy sau vài năm. Lúc đó, hỏi ban quản lý chung cư hoặc tổ thu gom ở phường xem nhóm kim loại sắc nhọn bỏ ở đâu, hoặc đưa cho cơ sở thu mua sắt vụn cả hộp kín chứ không đổ ra. Đừng bỏ hộp chưa dán kín.
Áp vào nhà bạn: tính thử một năm (số giả định)
Không cần giá thật để thấy chênh lệch. Bảng dưới dùng số giả định cho một người cạo mỗi tuần ba lần.
| Mục | Dao cạo nhựa dùng một lần (giả định) | Dao cạo an toàn (giả định) |
|---|---|---|
| Số thứ bỏ đi trong năm | Khoảng 50 cây dao nhựa | Khoảng 50 lưỡi lam thép mỏng, gọn trong một lon nhỏ |
| Chi phí đầu tiên | Thấp | Cao hơn vì phải mua cán |
| Chi phí các năm sau | Như năm đầu | Chỉ tiền lưỡi, thường thấp hơn nhiều |
| Thời gian học | Không cần | Một hai tuần cạo chậm |
| Hợp với | Người hay đi công tác, không mang được lưỡi lên máy bay | Người cạo đều đặn ở nhà |
Nếu bạn hay đi máy bay, hỏi trước hãng bay về quy định mang lưỡi dao cạo trong hành lý xách tay; nhiều nơi không cho mang lưỡi lam rời. Lúc đi xa có thể mang theo dao cạo dùng một lần duy nhất và dùng đến khi thật cùn, hoặc để cán và lưỡi trong hành lý ký gửi.
Lỗi hay gặp khi mới chuyển sang dao cạo an toàn
Những lỗi này làm nhiều người bỏ dao cạo an toàn sau vài lần, trong khi chỉ cần chỉnh nhỏ:
- Ấn dao như dao nhựa nhiều lưỡi. Dao an toàn chỉ cần trọng lượng cán, ấn là đứt.
- Cạo ngược chiều lông ngay từ đầu cho nhẵn nhanh. Tuần đầu chỉ xuôi chiều.
- Dùng bọt mỏng hoặc cạo khô. Không có bọt, lưỡi kéo da và để lại vết đỏ.
- Dùng lưỡi đến khi cùn hẳn. Lưỡi cùn kéo lông, gây mụn viêm chân lông nhiều hơn lưỡi mới.
- Để cán ướt trong cốc cắm cùng bàn chải, đầu dao gỉ và đọng cặn.
- Thả lưỡi cũ vào thùng rác phòng tắm.
- Mua cùng lúc cán đắt tiền, chổi lông, bát, ba loại xà phòng cạo râu trước khi biết mình có hợp với cách cạo này không. Mua cán và một hộp lưỡi trước, dùng xà phòng có sẵn.
Nếu da bạn hay bị mụn viêm, lông mọc ngược, hoặc đang dùng thuốc bôi da theo chỉ định, hỏi bác sĩ da liễu cách cạo phù hợp trước khi đổi dụng cụ.
Bọt cạo: thay bình xịt bằng xà phòng và chổi
Bình bọt cạo râu là phần rác thứ hai. Nhiều người đổi dao cạo nhưng vẫn dùng bình bọt xịt bằng nhôm có van nhựa. Bình rỗng khó tái chế vì còn khí nén và van lẫn vật liệu. Đổi sang xà phòng cạo râu dạng bánh hoặc dạng kem trong hũ là bước đi kèm tự nhiên.
Tạo bọt bằng tay trước. Làm ướt bánh, xoa đều giữa hai lòng bàn tay ướt chừng nửa phút, rồi thoa lên mặt. Cách này không cần mua thêm gì và đủ dùng cho râu thưa đến trung bình.
Chổi cạo râu khi nào cần. Râu dày, cứng thì chổi giúp nâng sợi râu và tạo bọt dày hơn. Chọn chổi lông tổng hợp nếu bạn không muốn dùng lông thú; lông tổng hợp khô nhanh, ít mùi hơn trong phòng tắm ẩm.
Giữ chổi khỏi mốc. Xả sạch xà phòng, vẩy mạnh, treo ngược đầu lông xuống trên giá hoặc dựng nơi thoáng. Chổi úp trong cốc kín sẽ thối chân lông chỉ sau vài tuần.
Bát tạo bọt không cần mua. Một chiếc chén ăn cơm cũ hoặc cốc sứ mẻ miệng là đủ. Đồ có sẵn trong nhà luôn ít rác hơn đồ mua mới cho đẹp bộ.
Câu hỏi thường gặp
Dao cạo an toàn có dễ đứt tay hơn dao nhựa không?
Tuần đầu có thể đứt vài vết nhỏ nếu ấn mạnh hoặc sai góc. Khi đã quen để dao tự trượt và cạo xuôi chiều lông, nhiều người thấy ít xước hơn. Người mới nên chọn đầu dao kiểu khép để lưỡi ít hở.
Bao lâu thì thay một lưỡi lam?
Không có con số chung. Râu dày, cạo hằng ngày thì thay sớm hơn; râu thưa thì dùng lâu hơn. Dấu hiệu nên thay là thấy kéo, rát hoặc phải đưa dao nhiều lần ở một chỗ mới sạch.
Lưỡi lam cũ bỏ vào rác tái chế được không?
Không nên thả lẻ vào bất cứ túi rác nào vì có thể cắt tay người thu gom. Gom vào hộp kim loại có khe, đầy thì dán kín, ghi chữ cảnh báo, rồi hỏi ban quản lý hoặc tổ thu gom nơi ở về chỗ bỏ.
Phụ nữ dùng dao cạo an toàn để cạo lông chân được không?
Được. Cạo sau khi tắm, có bọt dày, đường cạo ngắn, cẩn thận ở đầu gối và mắt cá. Vùng da mỏng và nhạy cảm thì cạo rất chậm hoặc chọn cách khác.
Có mang dao cạo an toàn lên máy bay được không?
Quy định tuỳ hãng bay và từng nơi, nhiều nơi không cho mang lưỡi lam rời trong hành lý xách tay. Hỏi trước hãng bay; nếu không được thì để trong hành lý ký gửi.
Có dùng xà phòng tắm thay kem cạo râu được không?
Nhiều người dùng xà phòng bánh tạo bọt dày bằng tay hoặc chổi và thấy ổn. Bọt phải dày và đủ ẩm; xà phòng làm da khô thì thêm chút nước hoặc dùng loại bánh dịu hơn.