Bàn chải tre đáng đổi nếu bạn chấp nhận một điều: phần "xanh" nằm ở cán, còn lông bàn chải hầu hết vẫn là sợi nhựa. Chải răng với nó không khác bàn chải thường, miễn chọn đúng độ mềm. Cái khác là cán tre cần được để khô giữa các lần dùng, nếu không sau ba bốn tuần sẽ đen chân lông và có mùi.
Phần dưới đi theo đúng những gì người mới đổi hay vướng: đọc độ mềm của lông, kiểu cán dễ mốc và kiểu ít mốc, cách cắm cốc trong phòng tắm ẩm, khi nào thay, và tách cán khỏi lông để bỏ rác cho hợp lý. Nếu nhà có trẻ hoặc người đang niềng răng, có một mục riêng để hỏi nha sĩ trước.
Bàn chải tre thật ra "xanh" ở chỗ nào
Cán là phần thay được nhựa. Một chiếc bàn chải nhựa thông thường có cán nặng gấp nhiều lần phần lông. Đổi cán sang tre là bớt được phần nhựa lớn nhất, và tre mọc lại nhanh, không phải trồng lại từ đầu như gỗ cứng.
Lông thường vẫn là nylon. Loại ghi "lông than tre" phần lớn là nylon trộn bột than, màu đen cho đẹp chứ không đổi bản chất. Lông làm từ thực vật hoặc lông thú có bán nhưng ít, chải cứng hơn và mau xơ. Nói thật để bạn khỏi mong cả cây bàn chải sẽ tự mục trong vườn.
Bao bì quan trọng không kém. Một chiếc bàn chải tre bọc trong hộp nhựa trong, lại thêm túi nilon bên ngoài thì gần như hoà vốn. Chọn loại đóng hộp giấy, hoặc mua gói nhiều cây trong một hộp cho cả nhà.
Đừng mua dư vì thấy dễ thương. Mua mười cây bàn chải tre về để dành rồi để ẩm mốc trong tủ cũng thành rác. Một người dùng khoảng bốn cây một năm; mua theo đó là đủ.
Chọn bàn chải tre: nhìn vào bốn thứ này
Ở quầy hàng hoặc trong mô tả sản phẩm, bạn chỉ cần soi bốn điểm. Bảng dưới là cách đọc từng điểm và lựa chọn hợp với ai.
| Điểm cần xem | Nên chọn | Lý do |
|---|---|---|
| Độ cứng lông | Mềm hoặc rất mềm | Lông cứng dễ mòn men răng và tụt lợi; nha sĩ thường khuyên lông mềm cho hầu hết người lớn |
| Đầu bàn chải | Nhỏ, vừa với răng hàm trong cùng | Đầu to chải nhanh nhưng khó với tới mặt trong răng khôn |
| Cán | Phủ một lớp sáp hoặc dầu, mặt cán nhẵn, không có vết nứt | Lớp phủ giúp nước khó ngấm vào thớ tre, cán ít đen |
| Chân lông | Lông cắm chặt, không có keo trắng tràn ra | Keo tràn là chỗ đọng nước và cặn kem đánh răng đầu tiên |
| Cho trẻ | Cỡ trẻ em, cán ngắn, lông rất mềm | Tre khô cứng, cạnh cán phải bo tròn để không cấn má trong của bé |
Nếu bạn đang niềng răng, đeo hàm duy trì hoặc có răng giả tháo lắp, hỏi nha sĩ trước khi đổi loại bàn chải. Họ có thể muốn bạn dùng một kiểu đầu chải riêng, và lúc đó việc giữ đúng kiểu đầu chải quan trọng hơn chất liệu cán.
Cắm bàn chải tre sao cho cán không đen mốc
Hầu hết bàn chải tre bị mốc không phải vì tre kém mà vì cách để. Phòng tắm ở chung cư ít cửa sổ, cốc nhựa đọng một lớp nước dưới đáy, cán đứng ngâm chân trong đó cả ngày. Làm theo thứ tự này:
- Chải xong, xả kỹ phần lông và chân lông dưới vòi, dùng ngón cái miết ngang chân lông để đẩy kem đọng ra.
- Vẩy mạnh hai ba cái cho văng nước, rồi lau nhanh cán bằng khăn tay khô. Bước này mất năm giây nhưng là bước quyết định.
- Cắm đầu lông hướng lên, chân cán không chạm đáy cốc có nước. Cốc có lỗ thoát dưới đáy, hoặc giá treo dán tường, đều tốt hơn cốc kín.
- Không chụp nắp đậy khi bàn chải còn ướt. Nắp kín giữ hơi ẩm và làm chân lông có mùi chỉ sau vài ngày.
- Mỗi tuần rửa cốc cắm một lần, để khô hẳn rồi mới cắm lại. Nếu chiếc cốc có lớp nhờn hồng ở đáy thì cán nào để trong đó cũng sẽ đen.
- Đi công tác thì mang hộp đựng có lỗ thoáng, về tới nơi lấy bàn chải ra phơi ngay, đừng để trong hộp cả đêm.
Nhà chị Lan ở chung cư, phòng tắm không có cửa sổ, đổi sang bàn chải tre lần đầu thì cả bốn cây đều đen chân cán sau một tháng. Lần thứ hai chị thay cốc kín bằng thanh treo có kẹp, lau cán mỗi tối, bốn cây dùng hết ba tháng mà cán chỉ hơi sẫm màu, không mốc.
Khi nào thay bàn chải tre
Mốc thay bàn chải không khác bàn chải nhựa: tính theo lông, không tính theo cán. Thay khi gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Đã dùng khoảng ba tháng, kể cả khi lông trông còn ổn. Đây là mốc tham khảo phổ biến mà nha sĩ hay nhắc.
- Lông xoè ra hai bên, nhìn từ trên xuống thấy rộng hơn đầu bàn chải. Lông xoè không còn len được vào kẽ răng.
- Sau khi ốm sốt, viêm họng hoặc nhiệt miệng kéo dài, nhiều gia đình chọn thay luôn cho yên tâm.
- Chân lông đen, có mốc nhìn thấy được, hoặc ngửi có mùi chua dù đã rửa.
- Cán nứt dọc theo thớ tre. Vết nứt giữ nước và cặn, không cứu được bằng cách phơi.
- Bàn chải rơi xuống sàn nhà vệ sinh hoặc bị người khác dùng nhầm.
Mẹo nhỏ để khỏi nhớ: ghi ngày bắt đầu dùng lên cán bằng bút bi, hoặc đổi bàn chải cả nhà vào cùng một ngày đầu quý. Nếu bàn chải của bạn chỉ dùng được hơn một tháng là xoè lông, có thể bạn đang chải quá mạnh; nên hỏi nha sĩ ở lần khám tới.
Bàn chải cũ: tách cán, bỏ lông, dùng lại phần còn lại
Đây là phần nhiều người bỏ qua nên cây bàn chải tre vẫn vào chung túi rác như mọi thứ khác. Nếu muốn đi đến nơi, bạn cần tách hai phần. Dùng kìm nhỏ nhổ từng chùm lông ra khỏi đầu bàn chải, hoặc đơn giản hơn là cưa ngang cổ bàn chải, bỏ phần đầu có lông vào rác không tái chế được. Lông nylon nhỏ và lẫn, cơ sở thu mua phế liệu không nhận.
Phần cán tre còn lại có vài đường đi. Nhà có vườn hoặc chậu cây thì cắm làm que đánh dấu luống rau, que đỡ cây con, hoặc chẻ nhỏ cho vào thùng ủ phân, tre mất nhiều tháng mới mềm. Trong nhà, cán cũ dùng để khều bột trong lọ, khuấy sơn, chọc lỗ thoát nước chậu cây. Cái đầu bàn chải chưa cắt thì để lại một hai cây làm bàn chải cọ ron gạch, kẽ vòi nước, đế giày, chỉ cần đánh dấu rõ để không lẫn với bàn chải đánh răng.
Nếu ở chung cư không có chỗ ủ phân, cán tre bỏ chung với nhóm rác còn lại theo hướng dẫn của ban quản lý. Không nên đốt trong nhà: lớp sáp hay dầu phủ cán và phần keo dính lông cháy ra khói khó chịu.
Bàn chải tre và bàn chải nhựa: so cho thật thà
Không phải lúc nào bàn chải tre cũng là lựa chọn duy nhất đúng. Bảng này đặt hai loại cạnh nhau để bạn tự cân.
| Tiêu chí | Bàn chải tre | Bàn chải nhựa thường |
|---|---|---|
| Phần nhựa thải ra mỗi cây | Chỉ phần lông và keo | Cả cán và lông |
| Chăm sóc | Phải lau khô cán, để thoáng | Rửa, cắm là xong |
| Độ bền cán trong phòng tắm ẩm | Kém nếu cắm cốc kín, tốt nếu để thoáng | Không đổi |
| Cảm giác cầm | Cán phẳng, nhẹ, ít rãnh bám tay | Thường có rãnh cao su, bám tay hơn |
| Hợp với | Người lớn chải bình thường, nhà có chỗ để thoáng | Người cần đầu chải đặc biệt theo chỉ định, trẻ hay ngậm cắn bàn chải |
| Giá | Thường nhỉnh hơn loại nhựa cơ bản, rẻ hơn loại nhựa cao cấp | Trải từ rất rẻ đến đắt |
Nếu bạn dùng bàn chải điện thì câu chuyện khác: đầu thay vẫn là nhựa và kim loại, lựa chọn ít rác hơn là dùng hết đầu chải đúng hạn và giữ máy bền, chứ không phải đổi sang bàn chải tre cho bằng được.
Lỗi hay gặp khi đổi sang bàn chải tre
Năm lỗi dưới đây là những gì hàng xóm hay kể sau tháng đầu đổi bàn chải:
- Mua loại lông "trung bình" vì nghĩ tre phải đi với lông cứng cho sạch. Chải xong ê răng, lại quay về bàn chải cũ.
- Ngâm bàn chải trong nước muối hay nước súc miệng qua đêm cho "sạch". Tre ngấm nước, cán phồng và nứt nhanh hơn.
- Để chung một cốc bốn cây bàn chải dựng sát nhau, lông cây này chạm lông cây kia, không khô được.
- Cho trẻ nhỏ dùng loại bàn chải người lớn cắt ngắn cán. Cạnh cắt sắc và đầu chải quá to với miệng bé.
- Đổi bàn chải nhưng vẫn mua kem đánh răng tuýp to dùng dở rồi bỏ. Ít rác thật sự là dùng hết, không phải đổi mới cho đẹp kệ.
Nếu bạn lỡ mắc vài lỗi trên, không cần bỏ ngay cây bàn chải đang dùng. Đổi cách để, đổi cốc cắm, và chọn đúng độ mềm ở lần mua sau là đủ.
Áp vào nhà bạn: một tháng thử, không mua dư
Thay vì đổi cả nhà trong một buổi, thử theo nhịp này để biết bàn chải tre có hợp với phòng tắm của bạn không:
- Tuần một: mua một hộp nhiều cây, chỉ một người dùng trước. Người còn lại dùng hết bàn chải nhựa đang có.
- Tuần hai: quan sát chân cán sau mỗi buổi sáng. Nếu đã sẫm màu thì đổi chỗ cắm trước khi kết luận tre kém.
- Tuần ba: hỏi người dùng thử về độ mềm lông, có ê răng, chảy máu lợi hay không. Có thì đổi sang loại mềm hơn hoặc hỏi nha sĩ.
- Tuần bốn: nếu ổn, ghi lại kiểu cán, độ mềm và chỗ mua để lần sau mua đúng. Nhà có trẻ thì lúc này mới mua cỡ trẻ em.
- Chuẩn bị sẵn một chiếc kìm nhỏ hoặc cưa sắt mini trong ngăn kéo phòng tắm cho việc tách lông khi thay.
Nếu phòng tắm nhà bạn quá ẩm và không có chỗ nào thoáng, cân nhắc treo bàn chải ở ngoài, gần bồn rửa mặt phía hành lang. Chuyện nhỏ này quyết định cây bàn chải tre sống được ba tháng hay một tháng.
Câu hỏi thường gặp
Bàn chải tre có làm sạch răng bằng bàn chải nhựa không?
Độ sạch phụ thuộc vào lông và cách chải, không phụ thuộc vào cán. Nếu lông mềm, đầu chải vừa miệng và bạn chải đủ hai phút, đủ các mặt răng thì kết quả tương đương bàn chải nhựa cùng loại lông.
Cán bàn chải tre bị đen thì còn dùng được không?
Nếu chỉ sẫm màu ở cán mà lông vẫn sạch, không mùi thì có thể dùng tiếp, lau khô và để thoáng hơn. Nếu đen ở chân lông, có mốc nhìn thấy hoặc mùi chua thì nên thay, vì chân lông là phần đi vào miệng.
Trẻ em có dùng bàn chải tre được không?
Được nếu chọn đúng cỡ trẻ em, lông rất mềm và cán bo tròn. Với trẻ còn hay cắn bàn chải hoặc dưới ba tuổi, nên hỏi nha sĩ hay bác sĩ nhi về loại bàn chải phù hợp trước khi đổi.
Có nên luộc bàn chải tre để khử trùng không?
Không nên. Nước sôi làm cán tre nứt, lớp phủ bong và lông biến dạng. Xả kỹ dưới vòi, để khô thoáng và thay đúng hạn là đủ cho người khoẻ mạnh; khi có bệnh lý riêng thì hỏi nha sĩ.
Lông bàn chải tre bỏ vào rác tái chế được không?
Không. Lông nylon quá nhỏ, lẫn keo và bột màu nên cơ sở tái chế không nhận. Nhổ hoặc cắt phần đầu có lông bỏ vào nhóm rác còn lại, cán tre thì tận dụng hoặc ủ phân nếu có chỗ.
Một gia đình bốn người cần mua bao nhiêu bàn chải tre một năm?
Tính theo mốc thay khoảng ba tháng, mỗi người cần chừng bốn cây một năm, cả nhà khoảng mười sáu cây. Mua theo quý thay vì mua cả năm một lần để cán không bị ẩm mốc khi cất trong tủ phòng tắm.