ThanThien.comThân Thiện
Đồ tẩy rửa tự làm an toàn

Dán nhãn và bảo quản chai tẩy rửa tự pha: mẫu nhãn, hạn dùng, chỗ cất xa trẻ

Mẫu nhãn cho chai tẩy rửa tự pha, hạn dùng tham khảo của từng loại, chai nào được dùng lại, cách cất tủ khi nhà có trẻ nhỏ và người già, và cách bỏ phần không dùng hết.

A Vietnamese teenager on tiptoe placing blank amber spray bottles onto a high kitchen cabinet shelf, viewed from below, shallow depth of field, warm lamp light

Mỗi chai tẩy rửa tự pha cần một nhãn ghi bốn thứ: tên dung dịch, thành phần và tỷ lệ, ngày pha, và chữ "không uống". Chai đó phải là chai riêng, không phải chai nước uống hay chai sữa cũ, và cất ở tủ cao hoặc có chốt. Làm đủ ba việc này là đã tránh được phần lớn tai nạn với đồ tẩy rửa trong nhà.

Đồ tự làm dễ bị coi nhẹ vì nghe "tự nhiên". Nhưng nước bồ hòn trông như nước trà, giấm pha trông như nước lọc, và một đứa trẻ hai tuổi không phân biệt được. Bài này đưa mẫu nhãn bạn chép được ngay, bảng hạn dùng tham khảo cho từng loại, cách chọn chai, cách cất và cách bỏ phần thừa.

Vì sao đồ tự pha cần nhãn hơn cả đồ mua

Chai nước tẩy mua về có in tên, hình, cảnh báo, nắp chống trẻ em mở. Chai tự pha thì không có gì cả: một vỏ chai cũ, một thứ nước trong hoặc nâu nhạt. Mọi thông tin về nó chỉ nằm trong đầu người pha. Người đó đi vắng, hoặc chính họ quên sau hai tuần, thì chai đó trở thành một chai "không rõ".

Hai chuyện hay xảy ra nhất trong các gia đình nhà mình quen. Một là người lớn tuổi trong nhà rót nước bồ hòn vào ấm vì tưởng là nước vối. Hai là người giúp việc lấy chai giấm pha để lau mặt bàn đá ở phòng khách, làm mờ một mảng bóng. Không ai bị thương nặng, nhưng cả hai đều tránh được bằng một mẩu băng dính có chữ.

Nhãn còn có lợi ích khác ít ai nghĩ tới: nó giúp bạn rút kinh nghiệm. Khi thấy chai nước lau kính tỷ lệ một một làm kính vẫn còn vệt, bạn nhìn nhãn, lần sau đổi tỷ lệ, sửa nhãn. Sau vài tháng, nhãn trên chai chính là sổ công thức của nhà mình, đã được thử với nước, với bề mặt, với thói quen của nhà mình.

Mẫu nhãn chép được ngay

Viết bằng bút lông không trôi trên băng dính giấy, hoặc cắt giấy bìa dán băng dính trong đè lên. Nhãn phải đọc được khi chai ướt.

  • Dòng 1, chữ to nhất: tên việc, ví dụ "Nước lau kính", "Nước rửa chén bồ hòn", "Giấm pha cọ cặn".
  • Dòng 2: thành phần và tỷ lệ, ví dụ "giấm ăn 1 phần, nước 1 phần".
  • Dòng 3: ngày pha và hạn dùng, ví dụ "pha 3/11, dùng tới 3/12".
  • Dòng 4: "Không uống. Cất xa trẻ".
  • Dòng 5, nếu cần: bề mặt không dùng, ví dụ "không dùng cho đá, gỗ" với chai có giấm.
  • Mặt sau, với chai có javel pha: "Không trộn với giấm, chanh, nước tẩy bồn cầu, cồn". Javel pha nên pha mới và đổ trong ngày, không nên trữ chai.

Ví dụ giả định: nhà chị Lan có bốn chai trên kệ, mỗi chai một màu băng dính khác nhau, xanh cho giấm, vàng cho bồ hòn, trắng cho xà phòng gel. Người giúp việc theo giờ không cần đọc, chỉ cần nhớ màu. Màu không thay được chữ, nhưng giúp lấy nhanh và đúng.

Hạn dùng tham khảo của từng loại

Các mốc dưới đây là mốc an toàn nhà mình dùng, không phải hạn do cơ quan nào công bố. Đồ có dấu hiệu hỏng thì đổ trước hạn.

Dung dịchĐể ngoàiNgăn mát tủ lạnhDấu hiệu hỏng
Nước bồ hòn nấuBa bốn ngàyHai ba tuầnChua gắt, váng, mốc
Giấm pha nướcMột hai thángKhông cầnĐục, có sợi nhầy
Giấm ngâm vỏ cam chanh đã lọcHai ba thángKhông cầnMùi hôi khác mùi giấm
Gel xà phòng bánhMột hai thángKhông cầnMốc, mùi ôi
Hồ baking soda trộn nướcPha khi dùngKhông cầnĐể lâu khô cứng, không hỏng
Enzyme vỏ trái cây đã lọcVài tháng tới một nămKhông cầnMốc, mùi thối
Javel pha loãngTrong ngàyKhông cất tủ lạnhMất tác dụng dần, không nhìn thấy được

Điểm chung: dung dịch có đường hoặc dịch thực vật (bồ hòn, enzyme) dễ hỏng; dung dịch axit (giấm) và kiềm khô (baking soda) bền. Không bao giờ cất đồ tẩy rửa trong tủ lạnh chung với thức ăn mà không có hộp riêng và nhãn rõ; nhà có trẻ thì tốt nhất đừng cất trong tủ lạnh.

Chọn chai: dùng lại cái gì, tránh cái gì

Dùng lại tốt: chai xịt của nước lau kính, nước lau bếp đã hết, súc kỹ bằng nước ấm nhiều lần. Chai nước rửa chén cũ cho nước bồ hòn. Can nước giặt cũ cho gel xà phòng. Đây là cách ít rác nhất: không mua chai mới.

Tránh tuyệt đối: chai nước suối, chai nước ngọt, bình sữa, hộp sữa, lọ thuốc, chai nước mắm. Người lớn mệt mỏi buổi tối còn có thể nhầm, trẻ con thì gần như chắc chắn nhầm.

Không dùng lại: chai từng đựng javel, nước tẩy bồn cầu, thuốc diệt côn trùng, thông cống. Dư lượng khó rửa sạch và có thể phản ứng với thứ bạn đổ vào.

Thuỷ tinh hay nhựa: chai thuỷ tinh tối màu đẹp và bền với giấm, nhưng vỡ được khi rơi trên sàn gạch nhà tắm. Nhà có trẻ chập chững nên dùng nhựa dày. Mua chai thuỷ tinh mới chỉ để "trông xanh" là thêm một món hàng, không phải bớt rác.

Vòi xịt: vòi xịt nhựa hay hỏng trước thân chai. Khi hỏng, giữ thân chai, mua vòi rời nếu tìm được ở tiệm tạp hoá, hoặc dùng chai đó làm chai rót.

Sắp xếp tủ đồ tẩy rửa trong một buổi chiều

Làm một lần cho cả nhà, sau đó mỗi tháng nhìn lại năm phút.

  1. Lấy hết chai lọ ra khỏi tủ dưới bồn rửa, tủ nhà tắm, góc ban công. Bày ra sàn.
  2. Bỏ riêng những chai không còn biết là gì. Không ngửi thử để đoán. Gom lại để bỏ theo mục cuối.
  3. Chia ba nhóm: đồ tự pha; đồ mua dùng làm sạch hằng ngày; nhóm "nguy hiểm" gồm javel, tẩy bồn cầu, thông cống, thuốc diệt côn trùng.
  4. Nhóm nguy hiểm vào ngăn cao nhất hoặc hộp có nắp khoá, tách xa nhóm giấm, chanh.
  5. Dán nhãn lại mọi chai tự pha theo mẫu ở trên.
  6. Đặt găng tay, khăn lau và một chai nước sạch để rửa nhanh cạnh tủ.
  7. Ghi lên mặt trong cửa tủ: ngày sắp xếp, và ba dòng "không trộn javel với giấm, axit, cồn".

Nhà mình làm việc này mỗi lần dọn tết và thường phát hiện hai ba chai "mua thử" chưa mở. Đó là bài học về việc mua thêm đồ "xanh" khi chưa dùng hết cái cũ.

Nhà có trẻ nhỏ, người già hoặc người hay quên

Trẻ dưới sáu tuổi: tủ thấp dưới bồn rửa là chỗ trẻ mở đầu tiên. Lắp chốt cửa tủ trẻ em, hoặc chuyển toàn bộ chai lên kệ cao. Không để chai tự pha trên bồn rửa sau khi dùng; dùng xong cất ngay.

Trẻ lớn hơn giúp việc nhà: dạy trẻ đọc nhãn, chỉ cho dùng một hai chai "an toàn" như nước bồ hòn, baking soda. Javel và tẩy bồn cầu là việc của người lớn.

Người già mắt kém: chữ trên nhãn viết to, nét đậm. Chai tẩy rửa và chai nước uống phải khác hình dạng và để ở hai phòng khác nhau, không chỉ khác ngăn.

Người trong nhà hay quên: mỗi chai một vị trí cố định, dán tên vị trí lên kệ. Thứ gì nằm sai chỗ là dấu hiệu có người vừa dùng mà chưa cất.

Người giúp việc theo giờ: dành năm phút đầu tiên chỉ tủ, chai nào dùng việc gì, chai nào không được đụng. Đừng giả định họ dùng giống nhà mình.

Nhà có khách ở lại vài ngày: khách không biết chai nào là chai nào, nhất là ông bà từ quê lên trông cháu. Trước khi khách tới, dọn hết chai tự pha khỏi bồn rửa, chỉ để lại chai nước rửa chén có nhãn rõ, và dặn một câu về tủ đồ tẩy rửa. Vài phút dặn dò đỡ cho cả nhà một lần hú vía.

Lỗi hay gặp khi bảo quản đồ tự pha

Những lỗi này không gây tai nạn ngay, nhưng làm đồ tự pha mau hỏng hoặc dần dần thành chai không rõ.

  • Đổ dung dịch mới vào chai còn cặn dung dịch cũ cho tiện. Mẻ mới nhiễm men chua từ mẻ cũ, và ngày ghi trên nhãn không còn đúng.
  • Ghi nhãn bằng bút bi lên nhựa. Một tuần sau mực mờ, chữ biến mất khi lau.
  • Để chai ngay bậu cửa sổ nắng. Nắng làm nóng dung dịch, chai nhựa giòn, nước bồ hòn chua nhanh gấp đôi.
  • Đổi công thức nhưng không sửa nhãn. Nhãn sai còn nguy hơn không có nhãn vì người đọc tin nó.
  • Pha quá nhiều "cho đỡ phải pha", rồi cuối tháng đổ nửa chai. Pha vừa đủ, đồ tự làm không cần trữ.
  • Cất chai tự pha chung ngăn với gia vị, giấm ăn, nước mắm trong bếp. Đồ ăn và đồ tẩy rửa phải hai chỗ khác nhau, kể cả khi đồ tẩy rửa làm từ giấm ăn.
  • Bỏ chai cũ hết hạn vào thùng rác mà không đổ dung dịch ra trước. Dung dịch rò rỉ làm bẩn túi rác tái chế và gây khó cho người thu gom.

Bỏ phần thừa và chai không dùng nữa

Đồ tự làm phần lớn đổ được xuống bồn rửa với nhiều nước. Chỗ cần cẩn thận là đồ mua còn thừa.

  • Nước bồ hòn, giấm pha, enzyme, gel xà phòng: đổ xuống bồn rửa hoặc bồn cầu, xả nhiều nước. Bã thực vật cho vào thùng ủ.
  • Baking soda đã khô cứng: vẫn dùng được để cọ, không cần bỏ.
  • Javel pha loãng thừa: đổ xuống bồn cầu, xả nước, không đổ cùng lúc với chất khác.
  • Chai đồ mua còn nhiều mà không dùng nữa: hỏi hàng xóm, nhóm cho tặng đồ của chung cư trước khi đổ.
  • Chai hoá chất không rõ, thuốc diệt côn trùng, thông cống: không đổ ra cống, không đổ ra đất. Hỏi ban quản lý chung cư hoặc UBND cấp xã về điểm thu gom chất thải nguy hại.
  • Vỏ chai sạch: phân loại theo cách địa phương bạn đang thu gom rác tái chế.

Luật Bảo vệ môi trường 2020 yêu cầu hộ gia đình phân loại rác sinh hoạt tại nguồn; cách chia nhóm và lịch thu gom cụ thể khác nhau theo địa phương, nên hỏi trực tiếp nơi bạn ở.

Câu hỏi thường gặp

Có cần ghi hạn dùng cho chai giấm pha không?

Giấm pha khá bền, nhưng ghi ngày pha giúp bạn biết chai đã nằm đó bao lâu và có ai đổ thêm thứ gì vào chưa. Một dòng ngày tháng tốn vài giây mà cho bạn lý do chắc chắn để đổ đi khi thấy dung dịch đục hoặc có mùi lạ.

Có nên pha sẵn javel loãng để trong bình xịt cho tiện không?

Không nên. Javel pha loãng mất tác dụng dần sau khi pha, nên chai để lâu cho cảm giác yên tâm giả. Bình xịt còn tạo bụi hơi bay vào mắt, mũi. Khi cần khử khuẩn, pha mới với nước theo nhãn, dùng giẻ lau, đổ phần thừa trong ngày.

Băng dính nào bền nhất để dán nhãn trong nhà tắm?

Băng dính giấy viết bằng bút lông dầu dùng được vài tháng, ướt nhiều thì bong. Để bền hơn, dán một lớp băng dính trong đè lên trên chữ. Không cần mua máy in nhãn; mục tiêu là đọc được, không phải đẹp.

Đồ tẩy rửa tự làm có an toàn hơn để trẻ tự dùng không?

Ít độc hơn nhiều chất tẩy mua, nhưng không có nghĩa là an toàn cho trẻ tự lấy. Giấm làm cay mắt, baking soda nuốt nhiều gây khó chịu, nước bồ hòn đắng và kích ứng. Cho trẻ phụ việc thì người lớn rót sẵn ra và đứng cạnh.

Lỡ trẻ uống một ngụm nước tẩy rửa tự pha thì làm gì?

Bình tĩnh, lấy chai xem thành phần, cho trẻ súc miệng và nhổ ra. Không tự gây nôn. Gọi cơ sở y tế gần nhất hoặc đưa trẻ đi khám ngay, mang theo chai. Nếu là chai có javel hay chất tẩy mua, càng phải đi ngay.

Có nên cất đồ tẩy rửa ngoài ban công cho thoáng không?

Ban công nắng nóng làm chai nhựa giòn, dung dịch nhanh hỏng, javel phân huỷ nhanh. Ban công cũng thường là chỗ trẻ chơi. Nếu buộc phải để ngoài, chọn góc râm, hộp có nắp, xa chỗ trẻ trèo và xa chậu cây.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138