ThanThien.comThân Thiện
Đồ tẩy rửa tự làm an toàn

Bắt đầu tự làm đồ tẩy rửa: 4 chai cơ bản cho người mới và lộ trình đổi trong 6 tuần

Người mới chỉ cần bốn thứ: nước bồ hòn, giấm pha, baking soda, xà phòng bánh. Lộ trình đổi dần trong sáu tuần, chai nào giữ lại, và cách tính tiết kiệm bằng số giả định.

A young Vietnamese couple seen from behind sorting old cleaning bottles on an apartment kitchen floor, wide shot from the doorway, soft evening light, sage and honey tones

Người mới tự làm đồ tẩy rửa chỉ cần bốn thứ: nước bồ hòn cho bát đĩa, giấm pha cho cặn vôi và kính, baking soda để cọ, xà phòng bánh cho lau chùi và giặt tay. Bốn thứ này lo được phần lớn việc nhà hằng tuần. Bạn vẫn giữ lại một chai chất khử khuẩn mua cho những lúc thật sự cần, và không vứt chai đồ mua đang dùng dở.

Phần khó không phải công thức mà là thói quen. Đổi tất cả trong một cuối tuần thường kết thúc bằng một tủ đầy chai lọ mới và cảm giác "không sạch bằng". Bài này đưa một lộ trình sáu tuần, mỗi tuần đổi một việc, kèm cách tính xem nhà mình bớt được bao nhiêu chai và tiền theo số giả định, để bạn thấy được kết quả mà không phải tin lời quảng cáo nào.

Bốn chai cơ bản làm được việc gì

Đây là bộ nhà mình đưa cho hàng xóm nào hỏi "bắt đầu từ đâu". Đủ dùng cho căn hộ hoặc nhà phố bình thường.

ChaiPha tham khảoViệc chínhKhông dùng cho
Nước bồ hòn100 gam quả khô với 1,5 lít nước, nấu 30 phútRửa bát đĩa, lau mặt bànMáy rửa bát, chảo nhiều mỡ đông
Giấm pha1 phần giấm ăn, 1 phần nướcKính, vòi nước, cặn vôi, khử mùiĐá tự nhiên, gỗ không phủ, cùng lúc với javel
Baking sodaBột khô hoặc trộn nước thành hồCọ nồi, bồn rửa, bồn cầu, khử mùiNồi nhôm đun lâu, chảo chống dính chà mạnh
Xà phòng bánhChà trực tiếp hoặc hoà nước thành gelGiặt tay, lau sàn, lavabo, chà cổ áoLen, lụa; máy giặt khi nước quá cứng

Ngoài bốn chai này, giữ lại một chai javel hoặc chất khử khuẩn mua, cất riêng ở ngăn cao. Đó không phải thất bại của việc sống xanh, đó là phần an toàn.

Bạn để ý bảng không có tinh dầu, không có enzyme, không có bột soda giặt. Mấy thứ đó có chỗ dùng, nhưng người mới thêm vào chỉ làm việc thêm rối. Khi đã quen bốn chai, thêm gì là tuỳ.

Trước khi bắt đầu: ba việc nên làm

Kiểm kê tủ đồ tẩy rửa hiện có. Lấy hết chai lọ ra, ghi lại mỗi chai dùng cho việc gì và còn bao nhiêu. Nhiều nhà phát hiện mình có ba loại nước lau bề mặt, hai loại nước lau kính, một chai mua thử chưa mở. Danh sách này cho bạn biết việc nào nên đổi trước.

Không vứt đồ đang dùng dở. Dùng hết chai đang có rồi mới thay bằng đồ tự làm. Đổ đi nửa chai nước lau sàn để "bắt đầu sống xanh" là tạo rác và phí tiền. Chai rỗng giữ lại làm chai đựng đồ tự pha.

Thống nhất với người trong nhà. Đồ tự làm ít bọt, mùi khác, có lúc kém hơn ở việc khó. Nếu người cùng nhà không biết trước, họ sẽ tưởng bạn làm hỏng việc, hoặc lén mua chai mới. Một buổi nói chuyện mười phút về vì sao và đổi những gì giúp cả nhà cùng làm.

Nhà có trẻ nhỏ hay người dị ứng: hỏi bác sĩ nếu có ai trong nhà có da nhạy cảm, hen suyễn hoặc từng dị ứng với thực vật. Đồ "tự nhiên" vẫn gây kích ứng được, giấm vẫn cay mũi, bồ hòn vẫn có thể làm ngứa da.

Lộ trình sáu tuần, mỗi tuần một việc

Thứ tự đi từ việc dễ thấy kết quả nhất tới việc dễ thất vọng nhất. Bạn có thể kéo dài mỗi bước thành hai tuần nếu bận.

TuầnĐổi việc gìDấu hiệu làm đúngNếu chưa ổn
1Lau kính, gương, vòi bằng giấm phaKính không vệt sau khi lau khôPha loãng hơn, lau khô bằng khăn microfiber
2Cọ bồn rửa, bồn cầu hằng tuần bằng baking sodaHết vết ố nhẹ, không mùiĐể bột ngấm lâu hơn trước khi cọ
3Nấu nước bồ hòn rửa bát đĩa thườngBát rít tay sau khi trángLau dầu trước, giữ nước rửa chén mua cho chảo
4Lau sàn bằng nước xà phòng loãngSàn sạch, không trơnDùng ít xà phòng hơn, lau lại nước sạch
5Giặt đồ mặc nhà bằng túi bồ hòn hoặc gel xà phòngĐồ hết mùi mồ hôiGiữ nước giặt mua cho đồ bẩn nhiều
6Rà lại: dán nhãn, sắp tủ, quyết chai nào giữMỗi chai có nhãn, tủ gọnBỏ bớt công thức không dùng tới

Tính thử: bớt được bao nhiêu chai và bao nhiêu tiền

Mọi con số ở đây là giả định, để bạn đặt số của nhà mình vào. Giả định nhà chị Lan trước đây mỗi tháng dùng hết một chai nước rửa chén, một chai nước lau sàn, nửa chai nước lau kính, một chai tẩy bồn cầu, một can nước giặt. Tính ra mỗi năm khoảng năm sáu chục chai và can nhựa đi vào thùng rác hoặc ve chai.

Sau sáu tuần đổi, nhà chị còn mua nước rửa chén cho chảo mỗi ba tháng một chai, nước giặt cho đồ khó mỗi hai tháng rưỡi một can, chai khử khuẩn mỗi năm một chai. Nước lau sàn, nước lau kính, tẩy bồn cầu gần như không mua nữa. Số chai can mới mỗi năm giảm còn khoảng mười lăm. Nếu chị mang chai cũ đi đong ở cửa hàng refill, con số đó còn thấp hơn.

Về tiền, giấm, baking soda, bồ hòn, xà phòng bánh đều ở tầng giá thấp khi mua theo cân. Khoản tiết kiệm có thật nhưng không lớn như các bài "tiết kiệm hàng triệu" trên mạng, vì bạn vẫn mua một số thứ, vẫn tốn gas nấu bồ hòn, và tốn thời gian của mình. Nếu mục tiêu chính của bạn là tiền, hãy tính cả thời gian. Nếu mục tiêu là bớt chai nhựa và bớt hoá chất trong nhà, kết quả rõ ràng hơn nhiều.

Mặt trái ít người nói

Sống ít rác bằng đồ tự làm có những cái giá mà bạn nên biết trước, để khỏi bỏ cuộc vì bất ngờ.

  • Tốn thời gian: nấu bồ hòn, pha, dán nhãn, rửa chai. Chừng ba mươi phút mỗi tuần cho cả nhà.
  • Kết quả không đều: chảo mỡ, đồ thể thao, mốc sâu vẫn cần chất mua.
  • Dễ mua sắm thêm: chai thuỷ tinh đẹp, bình xịt gỗ, tinh dầu, bàn chải tre cả bộ. Đồ "xanh" mua nhiều vẫn là đồ mua, vẫn là rác về sau.
  • Dễ chủ quan với an toàn: "tự nhiên" không có nghĩa là không cần cất xa trẻ, không cần nhãn.
  • Dễ áp lực lên người khác trong nhà: một người hăng hái, người còn lại thấy bị bắt lỗi. Làm việc của mình, để kết quả thuyết phục.
  • Có những tuần sẽ lười, mua lại chai cũ. Không sao. Đổi được bảy phần là đã khác rất nhiều so với không đổi gì.

Mua nguyên liệu: mua ở đâu, mua bao nhiêu

Bốn nguyên liệu đều rẻ và dễ tìm, cái cần tính là mua sao cho ít bao bì và không trữ quá nhiều.

  • Giấm ăn: mua can lớn ở tiệm tạp hoá hoặc đong lẻ nếu có chỗ bán. Một can cỡ vài lít đủ cho một nhà bốn người lau kính, tẩy cặn cả năm.
  • Baking soda: hỏi sạp nguyên liệu làm bánh ở chợ, nhiều nơi bán theo cân. Mua nửa ký dùng được vài tháng, đựng hũ thuỷ tinh có nắp cho khỏi vón.
  • Bồ hòn: sạp đồ khô, thuốc nam ở chợ. Mua một ký, phơi lại một nắng nếu thấy ẩm, dùng được ba bốn tháng.
  • Xà phòng bánh: tiệm tạp hoá, chợ. Chọn loại gói giấy hoặc không gói, ít hương, không màu.
  • Mang theo túi vải và hũ của mình khi mua theo cân. Người bán ở chợ thường vui lòng cân bì trước.
  • Cách tìm chỗ bán theo vùng: ở thành phố lớn hỏi các nhóm cộng đồng sống xanh trong khu, ở tỉnh nhỏ và nông thôn hỏi chợ phiên, tiệm đồ khô lâu năm.

Áp vào nhà bạn: chọn mức nào

Mức một, cho nhà rất bận: chỉ làm tuần 1 và tuần 2 của lộ trình. Giấm pha và baking soda không cần nấu, không hỏng, pha một lần dùng cả tháng. Riêng hai việc này đã bớt được chai nước lau kính và tẩy bồn cầu.

Mức hai, cho nhà nấu ăn nhiều: thêm nước bồ hòn cho bát đĩa thường. Đây là việc tốn công nhất nhưng bớt được nhiều chai nhất, vì nước rửa chén là thứ hết nhanh nhất trong nhà.

Mức ba, cho nhà muốn đi xa hơn: làm đủ sáu tuần, rồi sau đó mới thử enzyme vỏ trái cây, giấm ngâm vỏ cam chanh. Đến lúc này bạn đã đủ quen để biết thứ nào hợp với nhà mình.

Nhà thuê trọ, phòng nhỏ: không có chỗ nấu hay chỗ cất nhiều chai thì chỉ cần một chai giấm pha và một hũ baking soda. Mua nước rửa chén, nước giặt dạng refill ở tiệm tạp hoá đong lẻ nếu khu bạn có.

Ở tỉnh nhỏ, nông thôn: bồ hòn, bồ kết, xà phòng bánh thường dễ mua ở chợ phiên, tiệm đồ khô hơn ở thành phố. Hỏi người bán hàng khô hoặc các bà các mẹ trong xóm, nhiều nhà vẫn giữ thói quen này từ trước.

Lỗi hay gặp của người mới

Gần như ai cũng mắc vài lỗi dưới đây trong tháng đầu.

  • Đổi tất cả trong một ngày, tuần sau mệt và quay lại hết.
  • Pha theo mười công thức trên mạng, mỗi công thức một chai, cuối cùng không nhớ chai nào là gì.
  • Trộn giấm với baking soda trong một chai "đa năng". Hai chất trung hoà nhau, sạch kém hơn.
  • Bỏ chai javel, gặp lúc nhà có người ốm không có gì khử khuẩn.
  • Dùng giấm lau mặt bàn đá, mặt bếp đá tự nhiên.
  • Đựng nước bồ hòn trong chai nước suối cũ không nhãn.
  • Đánh giá đồ tự làm qua lượng bọt. Bọt không phải thước đo sạch.
  • Kỳ vọng tiết kiệm nhiều tiền và thất vọng khi con số nhỏ. Lợi ích chính là bớt chai và bớt hoá chất.

Nếu bạn nhận ra mình đã mắc hai ba lỗi trong số này, đừng bỏ cả lộ trình. Quay về bốn chai cơ bản, dán nhãn lại, bỏ bớt công thức thừa, và làm tiếp tuần đang dở.

Câu hỏi thường gặp

Có cần mua chai xịt thuỷ tinh mới để bắt đầu không?

Không cần. Chai xịt nước lau kính, chai nước rửa chén, can nước giặt đã dùng hết là chai đựng đồ tự pha tốt nhất, chỉ cần súc sạch và dán nhãn mới. Mua chai mới chỉ để đẹp là thêm đồ vào nhà, đi ngược ý định bớt rác.

Đồ tẩy rửa tự làm có an toàn hơn đồ mua không?

Ít hoá chất mạnh hơn, nhưng không có nghĩa là an toàn tuyệt đối. Giấm làm cay mắt, baking soda nuốt nhiều gây khó chịu, bồ hòn kích ứng được da. Vẫn cần nhãn, vẫn cất xa trẻ, và vẫn không trộn với chất tẩy mua.

Mua giấm, baking soda loại nào để làm đồ tẩy rửa?

Giấm ăn thông thường và baking soda dùng trong bếp là đủ, không cần loại "chuyên dụng" nồng độ cao. Mua theo cân hoặc gói lớn để bớt bao bì. Nếu muốn mang hũ đi đong, hỏi các tiệm tạp hoá, cửa hàng refill hay sạp đồ khô ở chợ gần nhà.

Bao lâu thì thấy khác biệt?

Với kính, bồn rửa, bồn cầu thì thấy ngay sau lần đầu. Với số chai nhựa trong thùng rác thì sau hai ba tháng mới rõ, vì bạn còn dùng hết chai cũ. Ghi lại số chai bỏ đi mỗi tháng là cách dễ nhất để thấy thay đổi.

Người trong nhà không thích mùi giấm thì làm sao?

Pha loãng hơn, lau xong mở cửa cho bay mùi, mùi giấm thường hết sau vài chục phút. Có thể ngâm vỏ cam, vỏ chanh trong giấm một hai tuần để mùi dễ chịu hơn. Nếu vẫn không quen, giữ giấm cho việc cặn vôi, các việc khác dùng xà phòng.

Có nên làm đồ tẩy rửa tự chế để bán hay tặng không?

Tặng hàng xóm một chai kèm cách dùng thì được, nhớ dán nhãn đủ. Bán là chuyện khác, vì hàng hoá tẩy rửa có quy định về nhãn, thành phần và trách nhiệm khi có sự cố. Muốn bán, tìm hiểu kỹ thủ tục và hỏi cơ quan quản lý ở địa phương trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138