Bộ muỗng đũa cá nhân mang theo chỉ cần một đôi đũa, một cái muỗng, khi cần thêm một cái nĩa, gói trong một túi vải nhỏ có ngăn để đồ bẩn. Lấy luôn đồ trong bếp nhà là đủ. Thứ quyết định bạn có dùng được lâu hay không là túi đựng và cách rửa khi đang ở ngoài, chứ không phải chất liệu đắt hay rẻ.
Muỗng nĩa nhựa, đũa tre bọc nilon đi kèm mỗi phần cơm, mỗi hộp bánh, mỗi đơn đặt đồ ăn. Phần lớn không được dùng hoặc chỉ dùng vài phút. Bài này chỉ cách sắp bộ dụng cụ, chọn chất liệu, giữ sạch, và nói thế nào để không nhận thêm muỗng nĩa nữa.
Bộ dụng cụ gồm những gì
Bắt đầu với bộ tối giản, dùng vài tuần rồi mới thêm.
- Một đôi đũa: đũa gỗ, đũa tre hoặc đũa inox ngắn. Đũa gấp đôi hoặc tháo rời được thì dễ cất.
- Một muỗng: muỗng ăn cơm cỡ vừa, inox hoặc gỗ.
- Một nĩa (tuỳ): chỉ cần nếu bạn hay ăn mì xào, salad, trái cây cắt.
- Túi vải hoặc ống đựng: túi cuộn có ngăn, hoặc hộp đựng đũa có nắp.
- Một khăn tay nhỏ: lót, lau, bọc dụng cụ bẩn khi chưa rửa được.
- Một túi nhỏ phụ: túi zip cũ hoặc túi vải để riêng đồ đã dùng.
- Ống hút (tuỳ): chỉ khi bạn thật sự cần.
Không cần dao. Đa số món ăn ở ta dùng đũa và muỗng là xong. Mang dao trong túi còn có thể bị hỏi khi qua cửa kiểm tra ở một số nơi.
Một cách xếp gọn hay dùng: đặt đũa và muỗng song song trên khăn tay, cuộn tròn lại, buộc bằng dây chun hoặc nhét vào túi vải hẹp. Bộ này nằm vừa ngăn bên của ba lô, ngăn túi xách, kể cả cốp xe máy, không kêu lách cách và có sẵn khăn để lau.
Chất liệu nào cho bộ mang theo
So sánh theo những điểm người mang theo hằng ngày quan tâm.
| Chất liệu | Nặng nhẹ | Độ bền | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Inox | Nặng hơn | Rất bền | Rửa nhanh, không ám mùi; kêu lách cách trong túi |
| Gỗ | Nhẹ | Bền nếu phơi khô | Không ngâm nước lâu; có thể nứt, mốc nếu để ẩm |
| Tre | Rất nhẹ | Vừa phải | Dễ mốc hơn gỗ; thay khi đầu đũa xơ, đen |
| Nhựa cứng dùng lâu | Nhẹ | Khá bền | Không bỏ vào đồ quá nóng nếu không ghi chịu nhiệt; thay khi trầy nhiều |
| Titan | Rất nhẹ | Rất bền | Ở tầng giá cao; chỉ đáng khi bạn đi bộ đường dài, mang vác nhiều |
Với người đi làm, muỗng inox và đũa gỗ lấy từ bếp nhà là cặp dễ dùng nhất: muỗng bền, đũa nhẹ. Không cần mua bộ đóng hộp.
Nếu muốn mua, ưu tiên đồ trơn, ít khớp nối, ít khe kẽ. Đũa gấp có khớp vặn, muỗng có cán rỗng nhìn gọn nhưng khe hở là chỗ đọng nước và thức ăn, rửa ở ngoài rất khó sạch. Đồ càng đơn giản càng dễ giữ sạch khi không có bồn rửa.
Rửa khi đang ở ngoài
Mang theo mà không rửa được là lý do chính khiến bộ dụng cụ nằm im trong túi.
- Ăn xong, lau sạch thức ăn còn bám bằng khăn giấy đã dùng hoặc khăn tay.
- Có bồn rửa (văn phòng, quán ăn): rửa bằng nước rửa bát hoặc chút xà phòng, tráng sạch.
- Không có bồn rửa: tráng bằng nước trong bình nước của bạn, lau khô bằng khăn.
- Không rửa được gì: gói dụng cụ bẩn vào túi phụ riêng, không để chung với đồ sạch.
- Về nhà rửa kỹ cùng bát đĩa tối, phơi khô đũa gỗ, tre.
- Giặt túi vải đựng dụng cụ mỗi tuần, phơi nắng.
Ở văn phòng, có thể để luôn một bộ muỗng đũa tại chỗ làm, rửa ở bếp chung. Bộ trong túi xách chỉ dùng khi ăn ở ngoài.
Ăn đồ có dầu mỡ như cơm chiên, mì xào mà không có nước rửa: lau thật kỹ bằng khăn giấy trước khi tráng nước, để dầu không bám lại trong túi. Về nhà ngâm qua nước ấm có nước rửa bát vài phút rồi rửa, dụng cụ sẽ sạch như thường.
Từ chối muỗng nĩa nhựa khi mua đồ ăn
Mua trực tiếp. Nói cùng lúc với món: "Không lấy muỗng đũa chị nhé, em có rồi." Câu này cần nói trước khi người bán bỏ đồ vào túi.
Đặt qua ứng dụng. Tìm mục chọn dụng cụ ăn uống và bỏ chọn. Thêm ghi chú "không muỗng đũa" để chắc.
Mua bánh, chè, sữa chua. Muỗng nhựa nhỏ thường bị kèm theo tự động. Nói rõ "không lấy muỗng" ngay lúc chọn.
Đã nhận rồi. Muỗng nĩa còn nguyên trong túi thì cất lại để dùng khi nhà có khách, đi dã ngoại, không cần vứt.
Ở căng tin, bếp ăn tập thể. Nhiều nơi có muỗng đũa rửa dùng lại. Chỉ mang bộ riêng khi nơi đó dùng đồ một lần.
Khi người bán quên và vẫn bỏ vào. Không cần trả lại hay nhắc lần nữa ở quầy. Lần sau nói sớm hơn, hoặc ghi rõ hơn trong ghi chú. Với quán quen hay đặt, một tin nhắn ngắn qua phần trò chuyện của ứng dụng thường đủ để quán nhớ.
Khi đặt cho cả nhóm ở văn phòng. Hỏi trước xem ai đã có muỗng đũa riêng, chỉ chọn dụng cụ cho đúng số người cần. Đơn mười suất mà chỉ cần ba bộ dụng cụ là bớt được bảy bộ ngay trong một lần đặt.
Đũa dùng một lần: vì sao cũng nên bớt
Đũa tre, đũa gỗ dùng một lần trông có vẻ tự nhiên, nhưng có vài điểm đáng biết.
- Mỗi đôi thường được bọc trong túi nilon hoặc giấy, nên vẫn ra rác nhựa.
- Đũa dùng một lần được làm hàng loạt, khó biết đã qua xử lý thế nào.
- Đũa ráp, có dằm, dễ gãy, nhất là khi gắp đồ trơn.
- Một người ăn ngoài hai bữa mỗi ngày dùng khoảng mười đôi một tuần làm việc.
- Đũa dùng một lần chưa bóc bọc thì để dành cho khách, dã ngoại, không bỏ đi.
Đũa dùng một lần không phải thứ cần sợ, chỉ là thứ dễ bớt. Một đôi đũa nhà mang theo vừa êm tay hơn, vừa không ra rác.
Ở quán, nếu bạn quên bộ của mình mà chỉ có đũa dùng một lần, cứ dùng, rồi có thể giữ đôi đũa đó lại nếu còn tốt để dùng thêm vài lần ở nhà làm đũa đảo, đũa trộn. Bớt rác không có nghĩa là phải từ chối mọi thứ đang có trước mặt.
Đi chơi, dã ngoại cả nhà: bộ dụng cụ dùng chung
Những chuyến đi biển, đi công viên, về quê ăn giỗ là lúc muỗng nĩa, đĩa nhựa dùng một lần ra nhiều nhất trong một ngày. Một túi dụng cụ chung cho cả nhà giải quyết phần lớn.
- Mỗi người một đôi đũa và một muỗng, gói chung trong một khăn lớn hoặc túi vải dài.
- Vài cái bát nhựa cứng hoặc bát inox nhẹ, xếp chồng lên nhau cho gọn.
- Một con dao nhỏ có bao để cắt trái cây, do người lớn giữ.
- Một khăn lau, một túi lớn để gom đồ bẩn mang về rửa.
- Một bình nước to để tráng dụng cụ sau bữa nếu không có vòi nước.
- Hộp có nắp để mang đồ ăn thừa về, khỏi bỏ lại hay xin túi.
Bộ này để sẵn trong một túi riêng trong tủ, đi chơi chỉ việc xách. Muỗng nĩa nhựa còn nguyên nhận từ các lần đặt đồ ăn trước cũng có thể bỏ vào túi này làm đồ dự phòng cho khách đi cùng, để chúng được dùng thay vì nằm mãi trong ngăn kéo.
Áp vào thói quen ăn của bạn
Nếu bạn ăn trưa ở văn phòng bằng cơm hộp đặt ngoài: để một bộ muỗng đũa và một cái bát ở chỗ làm, đặt cơm thì bỏ chọn dụng cụ. Đây là kiểu bớt được nhiều nhất với ít công sức nhất.
Nếu bạn là sinh viên hay ăn ở hàng quán quanh trường: mang bộ trong ba lô, quán có đũa rửa thì dùng đũa quán, quán dùng đũa một lần thì lấy bộ của mình ra.
Nếu bạn làm việc ngoài đường cả ngày (giao hàng, bán hàng, công trình): bộ inox nhẹ trong cốp xe, thêm khăn và túi phụ. Rửa bằng nước bình khi không có bồn.
Nếu nhà bạn có con đi học bán trú: hỏi trường đang dùng muỗng đũa thế nào trước khi gửi bộ riêng cho con, vì nhiều trường đã có đồ rửa dùng chung và có quy định riêng.
Chọn đúng một kiểu giống bạn nhất và bắt đầu từ đó, không cần chuẩn bị cho mọi tình huống ngay từ đầu.
Một phép thử nhỏ: tuần này, mỗi lần nhận muỗng nĩa hoặc đũa dùng một lần thì bỏ vào một ngăn kéo thay vì vứt. Cuối tuần mở ngăn kéo ra đếm. Con số đó cho bạn biết bộ dụng cụ cá nhân sẽ bớt được bao nhiêu, và nên đặt bộ đó ở đâu: trong túi xách, ở bàn làm việc hay trong cốp xe.
Lỗi hay gặp
- Mua bộ đóng hộp đẹp: hộp to, nặng, không vừa túi xách, cuối cùng không mang.
- Không có túi phụ: muỗng bẩn bỏ chung với chìa khoá, son, giấy tờ.
- Đũa gỗ để ẩm: mốc sau vài tuần, phải bỏ.
- Mang mà quên nói: có bộ trong túi nhưng vẫn nhận muỗng nĩa nhựa vì chưa kịp nói.
- Một bộ cho cả nhà: mỗi người cần bộ riêng, đặt ở túi riêng của mình.
- Bỏ cuộc vì một lần quên: nhận muỗng nhựa một lần không phải thất bại, cất lại để dùng sau.
- Dùng muỗng inox đựng trong hộp cơm nóng cả buổi: muỗng nóng bỏng tay khi lấy ra. Để muỗng trong túi riêng, không thả vào hộp cơm.
- Cất bộ dụng cụ ở ngăn khó lấy: lúc nhận cơm phải lục túi, ngại, thế là nhận luôn muỗng nhựa. Để ở ngăn ngoài cùng.
Muỗng đũa là phần rác nhựa nhẹ, không đáng để căng thẳng. Làm được tám lần trong mười lần đã là thói quen tốt.
Cũng đừng quên kiểm tra bộ dụng cụ của mình mỗi tháng một lần: đũa còn thẳng không, muỗng có vết rỉ không, túi vải có rách đường may không. Bộ dụng cụ dùng được lâu nhờ những lần chăm sóc nhỏ như vậy.
Câu hỏi thường gặp
Mang muỗng đũa riêng đi ăn quán có bị coi là bất lịch sự không?
Thường không, nhất là ở quán dùng đũa một lần. Bạn chỉ cần lấy bộ của mình ra tự nhiên, không cần giải thích. Ở quán có đũa rửa dùng lại thì dùng đũa của quán là đủ, không cần mang ra.
Đũa gỗ mang theo bao lâu thì nên thay?
Khi đầu đũa xơ, nứt, có đốm đen hoặc mùi khó chịu sau khi rửa thì thay. Phơi khô sau mỗi lần rửa và không ngâm nước lâu giúp đũa gỗ dùng được lâu hơn nhiều so với đũa tre mỏng.
Có cần mua bộ dụng cụ ăn uống cá nhân đóng sẵn không?
Không cần. Muỗng và đũa trong bếp nhà dùng tốt, chỉ cần một túi vải nhỏ để gói. Bộ đóng sẵn chỉ đáng mua khi bạn cần đồ thật nhẹ, gấp gọn cho việc đi xa, đi bộ đường dài.
Muỗng nĩa nhựa đã nhận rồi thì làm gì?
Nếu còn nguyên, cất lại để dùng khi đi dã ngoại, khi nhà có khách đông hoặc cho vào bộ dự phòng trong xe. Muỗng nhựa cứng có thể rửa dùng lại nhiều lần. Đừng vứt đi chỉ vì đó là đồ nhựa.
Cho trẻ mang muỗng đũa riêng đi học có nên không?
Tuỳ quy định của trường. Nhiều trường bán trú đã có dụng cụ ăn uống rửa dùng chung và quy trình vệ sinh riêng. Hỏi giáo viên chủ nhiệm trước, nếu trường cho phép thì chọn muỗng nhẹ, không sắc cạnh, có ghi tên con.