Nhà cung cấp hàng chiết tốt là nơi bán được lượng nhỏ cho cửa hàng mới, có giấy tờ thành phần và nơi sản xuất rõ ràng, giữ chất lượng đều giữa các lô và nhận lại can rỗng. Rẻ nhất chưa phải là tốt nhất: một lô nước giặt bị tách lớp hay đổi mùi có thể làm bạn mất mấy khách quen trong một tuần.
Bài này đi qua các kiểu nguồn hàng, cách tìm theo vùng khi bạn ở tỉnh, mẫu câu hỏi gửi trước khi gặp, những giấy tờ nên xin, cách thử mẫu và so lô, điều nên thoả thuận về can rỗng và giao hàng, cùng các dấu hiệu nên tránh. Không có tên hãng hay giá cụ thể; mỗi vùng mỗi khác, nhưng cách hỏi thì giống nhau.
Ba kiểu nguồn hàng chiết và khác nhau ở đâu
Hàng chiết thường đến từ ba kiểu nơi. Bảng dưới không xếp hạng, chỉ cho thấy mỗi kiểu mạnh và yếu ở đâu để bạn biết phải hỏi gì thêm.
| Kiểu nguồn | Điểm mạnh | Điểm cần hỏi kỹ | Hợp khi nào |
|---|---|---|---|
| Nhà sản xuất bán thẳng can lớn | Giấy tờ đầy đủ, chất lượng đều, có lô sản xuất | Số lượng tối thiểu mỗi lần lấy, có giao lẻ cho tiệm nhỏ không | Khi đã có lượng bán đều hằng tháng |
| Nhà phân phối, đại lý hàng gia dụng | Nhiều loại trong một lần đặt, giao nhanh trong vùng | Hàng có phải chính hãng sản xuất dạng can không, hay do đại lý tự san ra | Khi cần gom nhiều mặt hàng mỗi lần nhập |
| Xưởng nhỏ trong vùng làm sản phẩm tự nhiên | Gần, dễ thăm xưởng, có thể nhận lại vỏ can | Giấy tờ sản xuất, độ ổn định giữa các mẻ, hạn dùng | Khi khách hỏi hàng địa phương và bạn kiểm được xưởng |
Nhiều cửa hàng dùng cả hai kiểu: nhà sản xuất cho mặt hàng chạy chính như nước giặt, xưởng nhỏ cho vài món đặc trưng như nước rửa chén từ bồ hòn. Điều quan trọng là mỗi mặt hàng chính có ít nhất hai nơi có thể cấp, để lỡ một nơi ngừng thì kệ không trống.
Tìm nguồn khi ở tỉnh hoặc ngoài thành phố lớn
Ở thành phố lớn, nguồn hàng tìm qua hội chợ, nhóm cộng đồng sống xanh hay hỏi thẳng các đại lý hàng gia dụng. Ở tỉnh thì khó hơn, nhưng vẫn có cách. Bắt đầu bằng đại lý hàng gia dụng lớn nhất tỉnh: hỏi họ có bán dạng can lớn cho nhà hàng, khách sạn, trường học không. Nhiều sản phẩm tẩy rửa vốn có bản can lớn cho bếp công nghiệp, chỉ là ít khi bày ra.
Cách thứ hai là hỏi những cửa hàng refill ở tỉnh khác, không cạnh tranh với bạn. Người mở trước thường sẵn lòng chỉ nguồn nếu bạn hỏi lịch sự và cụ thể, chẳng hạn "chị lấy nước giặt ở đâu, có giao xa không". Cách thứ ba là để ý các cơ sở làm xà phòng, nước rửa chén thủ công trong vùng qua chợ phiên, hội chợ nông sản; đến tận nơi xem xưởng trước khi đặt.
Khi nguồn ở xa, tính thêm chi phí và thời gian vận chuyển, cùng chuyện can rỗng gửi về ra sao. Một nhà cung cấp cách ba trăm cây số mà không nhận lại can thì sau vài tháng sân sau nhà bạn sẽ đầy can nhựa, đúng thứ mà cửa hàng refill muốn bớt đi. Lúc đó cần tính cách tái sử dụng can trong cửa hàng hoặc gom cho người thu mua phế liệu.
Mẫu câu hỏi gửi nhà cung cấp trước khi gặp
Gửi trước bằng tin nhắn hoặc thư, để buổi gặp không mất thời gian. Câu trả lời nhanh, rõ, đủ cũng cho biết nhà cung cấp làm việc thế nào.
- "Bên mình có bán dạng can lớn cho cửa hàng chiết lẻ không, can bao nhiêu lít, lấy tối thiểu mấy can mỗi lần?"
- "Cho cửa hàng xin bảng thành phần, hướng dẫn sử dụng và hạn dùng của từng loại; hạn tính từ ngày sản xuất hay từ lúc mở can?"
- "Sản phẩm có tách lớp, đổi màu hay đổi mùi khi để ở nhiệt độ phòng mùa nóng không, nên bảo quản thế nào?"
- "Mỗi can có ghi số lô và ngày sản xuất không, nếu một lô có vấn đề thì bên mình xử lý ra sao?"
- "Bên mình có nhận lại can rỗng không, có tính tiền cọc vỏ can không, can trả về cần rửa trước không?"
- "Giao hàng thế nào, mất mấy ngày, có giao lẻ một hai can không, phí giao tính ra sao?"
- "Nếu thay đổi công thức hay đổi giá, bên mình báo trước bao lâu?"
Câu cuối hay bị bỏ qua nhưng quan trọng. Khách quen nhận ra ngay khi nước giặt đổi mùi; nếu bạn biết trước, bạn báo khách trước, khách không nghĩ cửa hàng pha loãng hàng.
Giấy tờ nên xin và giữ lại
Bảng thành phần và hướng dẫn sử dụng. Bạn sẽ cần chép thông tin này lên nhãn chai bán cho khách, nên xin bản rõ ràng, đúng với từng loại. Không có bảng thành phần là lý do đủ để không nhập.
Thông tin nơi sản xuất và đơn vị chịu trách nhiệm. Tên, địa chỉ cơ sở sản xuất hoặc đơn vị đưa hàng ra thị trường. Khách hỏi "hàng của ai làm" thì bạn trả lời được ngay.
Giấy tờ công bố hoặc lưu hành với nhóm hàng cần có. Dầu gội, sữa tắm thuộc nhóm mỹ phẩm, thường phải có công bố theo quy định về mỹ phẩm; một số chế phẩm tẩy rửa, diệt khuẩn cũng có yêu cầu riêng. Cửa hàng không cần thuộc luật, chỉ cần hỏi nhà cung cấp xin bản sao và hỏi lại cơ quan quản lý ở địa phương khi không chắc.
Phiếu an toàn hoá chất nếu nhà sản xuất có. Phiếu này cho biết cách xử lý khi bắn vào mắt, khi đổ tràn, khi nuốt phải. Dán một bản ở chỗ rửa trong cửa hàng.
Hoá đơn, chứng từ mua hàng theo từng lần nhập. Vừa để kê khai thuế, vừa để chứng minh nguồn gốc khi có kiểm tra hay khiếu nại. Lưu theo tháng, ghi kèm số lô.
Thử mẫu và so lô trước khi nhập đều
Một mẫu tốt chưa nói lên lô sau sẽ tốt. Quy trình thử dưới đây vừa chọn được nhà cung cấp, vừa tạo mốc để so lô về sau.
- Xin mẫu nhỏ của hai đến ba nhà cung cấp cho cùng một mặt hàng, dùng song song ở nhà trong một đến hai tuần.
- Ghi lại màu, độ sánh, mùi, độ tạo bọt, cảm giác trên tay; với nước giặt thì giặt cùng một loại vải, xem có còn mùi hay cặn không.
- Giữ lại một chai nhỏ của mẫu đã chọn, ghi ngày và số lô, cất chỗ mát. Đó là "mẫu đối chứng".
- Mỗi lần nhập can mới, đổ một ít ra cốc thuỷ tinh trong cạnh mẫu đối chứng, so màu, mùi, độ sánh.
- Thấy khác rõ thì chưa đưa lên quầy, chụp ảnh, hỏi nhà cung cấp trước khi bán.
Năm phút so lô mỗi lần nhập rẻ hơn nhiều so với việc nghe khách nói "dạo này nước giặt loãng thế". Mẫu đối chứng nên thay mới sau vài tháng, vì bản thân nó cũng thay đổi theo thời gian.
Điều nên thoả thuận rõ trước khi nhập đều
Với cửa hàng nhỏ, thoả thuận có thể chỉ là một tin nhắn xác nhận hoặc một trang giấy hai bên cùng ký. Điều quan trọng là có chữ, để khi có chuyện không phải dựa vào trí nhớ. Những điểm nên có:
- Lượng tối thiểu và lịch đặt hàng. Bao nhiêu can mỗi lần, đặt trước mấy ngày, có giao lẻ khi cửa hàng cần gấp không.
- Can rỗng. Nhà cung cấp có nhận lại không, tiền cọc vỏ can bao nhiêu, can trả về phải rửa đến mức nào, ai chở.
- Lô lỗi. Khi một can bị tách lớp, đổi mùi hay sai màu so với mẫu đối chứng thì đổi thế nào, trong bao lâu, ai chịu phí vận chuyển.
- Đổi công thức, đổi giá. Báo trước ít nhất bao nhiêu ngày, bằng cách nào.
- Hạn dùng khi giao. Hàng giao tới còn ít nhất bao nhiêu tháng hạn dùng, để cửa hàng không nhận phải hàng sắp hết hạn.
- Thanh toán và chứng từ. Trả khi nhận hay theo tháng, có xuất hoá đơn cho từng lần giao không.
Trường hợp giả định: cửa hàng refill nhỏ ở phường C nhập nước giặt từ một xưởng trong vùng. Lần thứ ba, can mới có mùi gắt hơn hẳn. Nhờ đã thoả thuận về lô lỗi và giữ mẫu đối chứng, chủ cửa hàng chụp ảnh hai cốc so màu, gửi kèm số lô; xưởng đổi can trong hai ngày và thừa nhận đã đổi nguồn hương liệu mà quên báo. Không có thoả thuận, chuyện này dễ thành cãi nhau qua điện thoại.
Đừng ngại đưa những điều này ra từ đầu với một nhà cung cấp lớn hơn mình. Nhà cung cấp làm ăn đàng hoàng thường thấy yên tâm hơn khi khách hàng nhỏ hỏi kỹ, vì như vậy ít hiểu lầm về sau.
Dấu hiệu nên dừng lại hoặc tránh
Không cần cả danh sách mới là bỏ; một dấu hiệu nặng như không có thành phần đã đủ. Những dấu hiệu nhẹ thì hỏi thêm rồi mới quyết.
| Dấu hiệu | Vì sao đáng lo | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Không đưa được thành phần, nơi sản xuất | Không biết khách đang dùng gì, không ghi được nhãn | Không nhập |
| Can không có số lô, ngày sản xuất | Không truy được khi có lô lỗi | Đề nghị ghi, nếu không được thì tìm nơi khác |
| Giá thấp bất thường so với các nơi khác | Có thể pha loãng hoặc hàng trôi nổi | Thử mẫu kỹ, so độ sánh và lượng dùng |
| Lô sau khác hẳn lô trước mà không báo | Khách quen nhận ra, mất tin cửa hàng | Yêu cầu báo trước khi đổi công thức |
| Quảng cáo "an toàn tuyệt đối", "không hoá chất" | Mọi chất tẩy rửa đều là hoá chất; lời hứa quá mức là dấu hiệu nói không thật | Hỏi thành phần cụ thể, không chép lời quảng cáo lên quầy |
| Từ chối bán lượng nhỏ để thử | Buộc bạn ôm hàng khi chưa biết khách có thích không | Chỉ chọn khi đã có lượng bán ổn định |
Câu hỏi thường gặp
Có nên mua hàng chiết giá rẻ ở chợ đầu mối không rõ hãng?
Không nên. Hàng không rõ thành phần, không rõ nơi sản xuất thì bạn không ghi được nhãn cho khách, không truy được khi có vấn đề, và cửa hàng là người chịu trách nhiệm trước khách. Tiết kiệm vài phần trăm không đáng với rủi ro đó.
Nhà cung cấp không nhận lại can rỗng thì xử lý thế nào?
Rửa sạch, để khô rồi dùng lại trong cửa hàng làm can chứa nước rửa, can đựng hàng khô, hoặc cho khách cần đong số lượng lớn. Can thừa thì gom cho người thu mua phế liệu nhựa. Khi chọn nhà cung cấp mới, đưa chuyện nhận lại can vào điều kiện.
Một mặt hàng nên có mấy nhà cung cấp?
Mặt hàng chạy chính như nước giặt, nước rửa chén nên có ít nhất hai nơi có thể cấp, dù bạn chỉ nhập đều từ một nơi. Nơi thứ hai là phương án dự phòng khi nơi thứ nhất hết hàng, ngừng sản xuất hay đổi công thức.
Hàng chiết để trong can đã mở được bao lâu?
Tuỳ sản phẩm, nên hỏi nhà cung cấp hạn dùng sau khi mở và điều kiện bảo quản. Nhìn chung giữ nắp can kín, tránh nắng, không để chỗ nóng, dùng hết can cũ rồi mới mở can mới, và ghi ngày mở lên can bằng bút dạ.
Có cần thăm xưởng của nhà cung cấp không?
Với xưởng nhỏ trong vùng thì nên, vì giấy tờ có thể đủ nhưng điều kiện sản xuất mới cho thấy độ ổn định. Nhìn chỗ để nguyên liệu, chỗ đóng can, cách ghi lô. Với nhà sản xuất lớn thì giấy tờ và mẫu thử thường đã đủ.
Nhà cung cấp đổi công thức thì cửa hàng nên báo khách thế nào?
Báo trước trên nhóm chat và tại quầy rằng từ ngày nào loại này đổi mùi hoặc đổi độ sánh, lý do nếu biết, và mời khách đong thử ít trước. Khách thường chấp nhận thay đổi được báo trước, nhưng khó chịu khi tự phát hiện ra.