Đi chợ mang hộp đựng thịt cá không khó nếu bạn chuẩn bị theo quầy: hộp kín cho đồ sống, túi lưới hoặc túi vải cho rau củ, một hộp nhỏ cho đồ chín, tất cả xếp trong một chiếc giỏ có quai chắc. Ở quầy, chỉ cần nói trước khi người bán kịp lấy túi, nhờ họ cân trên đĩa cân của họ rồi đổ vào hộp của bạn, thế là xong.
Phần khó thật ra không nằm ở đồ dùng mà ở mấy giây đầu tiên tại quầy: người bán quen tay, túi nilon đã mở sẵn, còn bạn ngại làm phiền. Bài dưới đây đưa ra bảng đồ mang theo, các bước chuẩn bị ở nhà, những câu nói đã thử ở chợ, cách giữ an toàn với đồ sống và chuyện đi siêu thị, đi chợ ở nơi ít người làm thế.
Mang gì cho từng quầy
Bảng này viết cho một lần đi chợ của nhà ba bốn người, mua đồ cho hai ba ngày. Nhà đông người hơn thì nhân lên, không cần thêm loại đồ mới.
| Quầy | Đồ mang theo | Mẹo nhỏ |
|---|---|---|
| Thịt heo, bò, gà | Một hai hộp inox hoặc nhựa cứng có nắp kín, cỡ vừa | Hộp nắp bật kín đỡ rỉ nước hơn hộp nắp đậy hờ |
| Cá, tôm, mực | Một hộp kín riêng, cao thành | Không để chung hộp với thịt; đặt trong túi vải chống thấm |
| Rau ăn lá, rau thơm | Túi lưới hoặc túi vải mỏng | Rau thơm có thể quấn nhẹ bằng khăn ẩm |
| Củ quả, trái cây | Thả thẳng vào giỏ hoặc túi lưới | Củ nặng để dưới đáy, trái cây mềm để trên |
| Đậu phụ, bún, bánh phở | Hộp có nắp, lòng rộng | Đậu phụ nóng thì để hé nắp cho thoát hơi |
| Đồ chín: chả, giò, xôi | Hộp nhỏ hoặc khăn sạch | Nói với người bán bỏ qua lớp lá chuối nếu nhà không cần |
| Trứng | Khay trứng giấy dùng lại nhiều lần | Khay đã ướt hoặc dính bẩn thì thay |
Giỏ đi chợ nên có đáy cứng để hộp đứng thẳng không đổ. Nếu đi xe máy, chọn giỏ móc được vào móc xe hoặc túi vải to có đáy, tránh giỏ mây thưa đáy dễ lọt củ nhỏ.
Chuẩn bị ở nhà trước khi đi
Chuẩn bị mất năm phút, nhưng nếu không làm thì gần như chắc chắn bạn sẽ quên hộp và lại nhận túi. Các bước dưới đây áp được cho cả người đi chợ sáng sớm trước giờ làm:
- Viết danh sách đi chợ theo quầy chứ không theo món: thịt, cá, rau, đồ khô. Nhìn danh sách là biết cần bao nhiêu hộp.
- Lấy đúng số hộp, cộng thêm một hộp dự phòng cho món mua ngoài kế hoạch. Nắp đậy sẵn để không lạc.
- Xếp hộp đồ sống vào túi vải chống thấm hoặc túi giữ lạnh, đặt riêng một ngăn trong giỏ.
- Thả túi lưới, túi vải gấp gọn vào giỏ, cùng một chiếc khăn nhỏ để lau tay và lau hộp nếu nước thịt dính ra ngoài.
- Treo giỏ ngay ở móc cạnh cửa hoặc cốp xe. Đồ đi chợ để ở chỗ phải đi qua mới nhớ được.
- Sau khi về, rửa hộp ngay bằng nước rửa chén và nước ấm, úp khô rồi xếp lại vào giỏ cho lần sau.
Nếu cả nhà thay phiên đi chợ, thống nhất giỏ để ở đâu, hộp nào cho thịt, hộp nào cho cá. Người đi chợ không quen sẽ không phải đoán.
Câu nói với người bán, đã dùng ở chợ
Người bán ở chợ truyền thống thường rất quen với khách mang hộp, nhất là khách mua thịt cá thường xuyên. Mấu chốt là nói sớm và nói rõ. Vài câu mẫu bạn có thể đổi theo giọng mình:
- "Chị ơi, đừng bỏ túi nhé, cân xong chị đổ vào hộp này giúp em." Nói khi chọn hàng, trước khi người bán với tay lấy túi.
- "Anh cân trên đĩa cân của anh rồi đổ sang, khỏi trừ bì hộp cho đỡ mất công." Câu này tránh được chuyện hộp nặng làm cân sai.
- "Em lấy cá làm sẵn, chị bỏ ruột riêng ra nhé, em không lấy túi đựng ruột." Hữu ích ở quầy cá khi người bán hay bỏ thêm một túi nhỏ.
- "Bó rau này cô khỏi buộc dây, em bỏ thẳng vào túi lưới." Giảm luôn sợi dây nilon buộc rau.
- "Hôm nay em quên hộp, cô cho em một túi thôi, khỏi lồng hai lớp." Khi quên đồ, vẫn giảm được một nửa.
- "Lần sau em mua tiếp, cô nhớ em là người mang hộp nhé." Với quầy quen, sau vài lần người bán sẽ tự hỏi bạn có hộp không.
Nếu người bán ngần ngại vì hộp trơn hoặc đông khách, đừng tranh luận. Nhận túi lần đó, lần sau đến lúc vắng hơn. Không có quầy nào bắt buộc phải chiều thói quen của khách, và một mối quan hệ tốt với quầy quen đáng giá hơn một chiếc túi.
Đồ sống và an toàn thực phẩm
Hộp đồ sống phải kín. Nước thịt cá rò ra giỏ hay túi vải là nguồn vi khuẩn khó làm sạch. Hộp nắp bật có gioăng là lựa chọn tốt nhất. Hộp đậy hờ chỉ nên dùng cho rau củ, đồ khô.
Tách thịt, cá, đồ chín. Mỗi loại một hộp, không để đồ chín nằm cạnh hộp cá trong cùng một túi. Khăn lau hộp đồ sống không dùng để lau hộp đồ chín.
Đi xa hoặc trời nóng thì có túi giữ lạnh. Từ chợ về nhà quá nửa tiếng giữa trưa nắng thì nên có túi giữ lạnh với một túi đá gel dùng lại. Về đến nhà cho đồ sống vào tủ lạnh trước, rồi mới xếp rau.
Rửa hộp ngay, rửa kỹ. Rửa hộp đồ sống bằng nước rửa chén và nước ấm, chà kỹ gioăng nắp. Gioăng tháo được thì tháo ra rửa mỗi tuần. Hộp đã nứt hoặc gioăng ám mùi tanh không hết thì thay.
Không cần đổ ra hộp khác ở nhà. Nếu hộp mang đi đã sạch và kín, bạn cất thẳng hộp đó vào tủ lạnh, khỏi tốn thêm một lần rửa. Đây là lợi ích ít người để ý của việc mang hộp.
Siêu thị, cửa hàng tiện lợi và nơi ít người mang hộp
Ở siêu thị, phần lớn thịt cá đã đóng khay bọc màng sẵn, nên mang hộp ít có tác dụng ở quầy đó. Bạn vẫn giảm được rác ở chỗ khác: chọn rau củ bán rời và bỏ thẳng vào túi lưới, mang hộp đến quầy thịt cá cắt theo yêu cầu nếu siêu thị có quầy này, và hỏi nhân viên trước xem họ có nhận hộp của khách không. Mỗi nơi có quy định riêng về vệ sinh; nếu họ từ chối, đừng làm khó nhân viên.
Ở thị trấn và vùng quê, chợ truyền thống lại thường dễ hơn thành phố. Người bán quen mặt khách, hàng bán theo cân, nhiều nơi vẫn gói bằng lá. Cách tìm chỗ thuận lợi là hỏi trong nhóm cộng đồng của khu dân cư, quan sát xem quầy nào hay bán cho người mang rổ mang hộp, hoặc hỏi thẳng người bán quen.
Ở chung cư hay khu đô thị mới chỉ có cửa hàng tiện lợi, bạn có thể gom đi chợ một lần mỗi tuần ở chợ gần nhất, phần còn lại mua rau rời. Không cần cầu toàn: mỗi lần đi chợ bớt được bốn năm chiếc túi là đã đáng công.
Tính thử một năm đi chợ bớt được bao nhiêu túi
Con số dưới đây là giả định cho một nhà bốn người đi chợ truyền thống ba lần một tuần, mỗi lần mua năm sáu món. Bạn thay bằng số của nhà mình để thấy rõ hơn.
| Thứ thường nhận | Mỗi lần đi chợ (giả định) | Một năm (giả định) |
|---|---|---|
| Túi đựng thịt, cá (thường lồng hai lớp) | 4 túi | khoảng 620 túi |
| Túi rau, củ, trái cây | 3 túi | khoảng 470 túi |
| Túi nhỏ đựng hành, ớt, gia vị tặng kèm | 1 túi | khoảng 150 túi |
| Dây nilon buộc rau | 2 sợi | khoảng 310 sợi |
| Túi xách to gom đồ | 1 túi | khoảng 150 túi |
Theo giả định này, một nhà dùng hơn một nghìn bốn trăm chiếc túi mỗi năm chỉ riêng việc đi chợ. Không ai bỏ được hết ngay. Nhưng chỉ mang hai hộp cho thịt cá và một túi lưới cho rau đã bớt được hơn một nửa, mà không phải thay đổi chỗ mua hay thời gian đi chợ.
Phần còn lại thường đến từ những món mua ngoài kế hoạch và những hôm vội. Đừng tính chúng là thất bại; đó là phần bạn sẽ bớt dần khi bộ đồ đi chợ đã thành thói quen. Ghi lại số túi mang về trong một tuần trước và sau khi bắt đầu, con số tự nói lên tiến bộ của nhà mình.
Lỗi hay gặp khi bắt đầu mang hộp
Phần lớn người bỏ cuộc sau hai ba tuần vì những lỗi nhỏ có thể sửa được:
- Nói muộn. Người bán đã cho hàng vào túi rồi mới đưa hộp ra, cả hai đều lúng túng. Đưa hộp ra ngay khi chọn hàng.
- Mang hộp quá to hoặc quá nhỏ. Hộp to cồng kềnh, hộp nhỏ không vừa con cá. Mang hai cỡ vừa và lớn cho quầy cá.
- Bắt người bán trừ bì hộp. Mất thời gian của họ và dễ sai. Nhờ cân trên đĩa cân rồi đổ sang.
- Để hộp bẩn đến hôm sau. Mùi tanh ngấm vào gioăng, lần sau không ai muốn mang. Rửa ngay khi về.
- Mang hộp mà vẫn nhận túi. Khi đông khách, người bán vẫn lồng túi rồi bỏ vào hộp. Nhắc nhẹ một câu trước khi họ làm.
- Đòi hỏi quá đà. Yêu cầu cả bỏ lá, bỏ dây, bỏ túi ruột ở một quầy đông khách. Mỗi lần bớt một thứ, quen dần sẽ tự gọn.
- Chỉ một người trong nhà làm. Người đi chợ thay hôm khác không biết hộp để đâu, không quen nói với người bán, thế là túi lại về. Dẫn người đó đi cùng một lần, chỉ quầy quen, để họ thấy việc này đơn giản hơn họ nghĩ.
- Bỏ cuộc vì một lần bị từ chối. Có quầy ngại, có quầy vui vẻ. Đổi sang quầy khác hoặc thử lại lúc vắng khách, đừng kết luận cả chợ không nhận hộp.
Câu hỏi thường gặp
Mang hộp đi chợ thì người bán có cân trừ bì không?
Cách gọn nhất là nhờ người bán cân hàng trên đĩa cân của họ như bình thường rồi đổ sang hộp của bạn. Như vậy không cần trừ bì, không mất thời gian và không ai phải nghi ngờ cân thiếu.
Hộp inox hay hộp nhựa tốt hơn khi đi chợ?
Hộp inox nhẹ, bền, dễ rửa sạch mùi tanh, hợp với cá và thịt. Hộp nhựa cứng có nắp gioăng kín cũng dùng tốt. Quan trọng nhất là nắp kín và hộp còn nguyên, không nứt.
Mua đồ ăn chín ở chợ bằng hộp có được không?
Được. Chả, giò, xôi, đồ kho đều có thể đựng trong hộp nhỏ sạch. Đồ chín nên để hộp riêng, đặt xa hộp thịt cá sống trong giỏ để tránh lây bẩn.
Quên hộp ở nhà thì làm sao?
Nhận túi lần đó, nhưng xin một túi thay vì lồng hai lớp và gom nhiều món vào chung. Về nhà treo giỏ ngay cạnh cửa để lần sau nhìn thấy trước khi đi.
Túi lưới đựng rau có làm rau nhanh héo không?
Túi lưới chỉ dùng để mang về. Về đến nhà, rau ăn lá nên rửa sơ, để ráo, quấn khăn ẩm hoặc cho vào hộp lót khăn giấy dùng lại rồi cất ngăn mát để giữ tươi lâu hơn.
Đi chợ bằng xe máy mang nhiều hộp có bất tiện không?
Có một chút, nên chọn giỏ có đáy cứng móc được vào xe và chỉ mang đủ số hộp theo danh sách cộng một hộp dự phòng. Hộp đồ sống để trong túi chống thấm, đặt thấp và giữa xe.