ThanThien.comThân Thiện
Bếp ít rác

Bếp ít rác bắt đầu từ đâu: kiểm thùng rác bếp một tuần rồi đổi dần sáu thói quen

Kiểm thùng rác bếp một tuần theo bốn nhóm, đọc ra nhà mình bỏ đi gì nhiều nhất, rồi đổi sáu thói quen theo thứ tự dễ trước khó sau mà không cần mua sắm.

A Vietnamese couple crouches on a kitchen floor sorting household waste into three plain buckets, viewed from a doorway at eye level, cool morning light, muted green walls

Bếp ít rác nên bắt đầu bằng một tuần kiểm thùng rác bếp: tách rác thành bốn nhóm là đồ ăn, bao bì nhựa, giấy và chai lọ kim loại, ghi lại nhóm nào đầy nhanh nhất. Nhóm đầy nhất là chỗ bạn đổi trước. Sau đó đổi dần từng thói quen, mỗi tuần một việc, không mua sắm gì cho đến khi thật sự thiếu.

Nhiều người bắt đầu bằng việc mua cả bộ đồ "xanh" rồi bỏ cuộc sau một tháng vì không biết bộ đồ đó giải quyết vấn đề gì trong bếp nhà mình. Bài này là điểm xuất phát: cách kiểm thùng rác, bảng đọc kết quả, sáu thói quen xếp theo độ khó, bộ đồ tối thiểu, phân loại rác theo quy định, cách giữ cả nhà cùng làm và những cái bẫy của phong trào sống xanh.

Kiểm thùng rác bếp một tuần

Không cần cân, chỉ cần nhìn và ghi. Chọn một tuần nấu ăn bình thường, không có giỗ, tiệc hay khách ở lại:

  1. Đặt bốn túi hoặc thùng tạm cạnh nhau ở góc bếp: đồ ăn và vỏ rau củ; bao bì nhựa, túi, hộp xốp; giấy, hộp giấy; chai lọ thuỷ tinh, lon kim loại.
  2. Dặn cả nhà trong tuần này bỏ rác bếp vào đúng thùng. Dán một mảnh giấy ghi tên từng nhóm cho rõ.
  3. Mỗi tối trước khi đổ, ghi một dòng: thùng nào đầy, trong đó nhiều nhất là thứ gì. Ví dụ: "nhựa: ba túi đựng rau, một khay xốp thịt, hai hộp sữa chua".
  4. Chụp một tấm ảnh mỗi thùng vào cuối ngày nếu ngại ghi.
  5. Cuối tuần, đọc lại ghi chép, khoanh ba thứ xuất hiện nhiều nhất.
  6. Giữ lại tờ ghi chép để so sau một tháng.

Ở nhà chị Lan, ba thứ khoanh lại là túi nilon đựng rau thịt, cơm thừa và hộp nhựa đồ ăn đặt ngoài. Không ai trong nhà đoán trước được hộp đồ ăn đặt ngoài lại nhiều đến vậy; con số chỉ hiện ra khi đếm.

Tuần kiểm này cũng là lúc cả nhà lần đầu cùng nhìn vào thùng rác. Đừng biến nó thành buổi phê bình ai bỏ nhiều. Cứ ghi đúng như nó là, kể cả tuần đó có một bữa gọi đồ ăn ngoài hay một lần quên giỏ đi chợ. Số liệu trung thực mới giúp chọn đúng việc làm trước.

Đọc kết quả: thùng nhà mình thuộc kiểu nào

Mỗi nhà có một kiểu thùng rác riêng. Nhìn nhóm đầy nhất để chọn việc làm trước:

Nhóm đầy nhấtThường doViệc làm trước
Đồ ăn thừa, cơm, canhNấu dư, mua dư, đồ thừa không ai ănĐong gạo theo người, xếp tủ lạnh kiểu ăn trước
Vỏ rau củ, lá, cuốngSơ chế cắt bỏ nhiều, mua rau đã nhặt sẵnTận dụng cuống lá, gom vỏ nấu nước dùng, ủ rác bếp
Túi nilon, khay xốpĐi chợ, siêu thị nhận túi mỗi lầnMang hộp và túi lưới đi chợ
Hộp nhựa đồ ăn đặt ngoàiGọi đồ ăn nhiều lần mỗi tuầnMang hộp đi mua mang về, gọi ít lần hơn
Khăn giấy, màng bọcThiếu khăn vải, thiếu hộp có nắpĐặt khăn vải đúng chỗ, dùng đĩa úp và hộp
Chai lọ, lon, hộp giấyNước uống đóng chai, sữa hộp nhỏBình lọc nước, mua hộp lớn rót ra, gom bán ve chai

Không cần làm tất cả cột cuối cùng lúc. Một việc mỗi tuần, bắt đầu từ dòng đầy nhất của nhà bạn. Nhóm chai lọ, lon, hộp giấy thường là nhóm dễ bán ve chai nhất, nên tách riêng và để khô sạch là đã giảm được rác phải đem đi.

Sáu thói quen, dễ trước khó sau

Thứ tự dưới đây đi từ việc không tốn tiền, không tốn thời gian đến việc cần chuẩn bị nhiều hơn. Bạn có thể đổi thứ tự theo kết quả kiểm thùng rác:

  • Úp đĩa thay màng bọc. Không tốn gì, đổi ngay hôm nay. Cắt được phần lớn màng bọc.
  • Đặt khăn vải đúng chỗ. Một khăn lau tay treo cạnh bếp, một khăn lau bàn cạnh bồn rửa. Lượng khăn giấy giảm thấy rõ trong tuần.
  • Đong gạo theo người. Một dụng cụ đong cố định, ghi số lon cho bữa thường. Cơm thừa giảm sau vài ngày.
  • Mang hộp và túi lưới đi chợ. Cần chuẩn bị và vượt qua chút ngại ngùng ở quầy. Bớt nhiều túi nilon nhất.
  • Trữ đồ khô bằng hũ, mua theo cân. Cần tìm chỗ bán theo cân và có hũ. Giảm bao bì đồ khô.
  • Ủ rác bếp hoặc gom vỏ nấu nước dùng. Cần chỗ, cần kiên nhẫn, cần nơi dùng thành phẩm. Làm sau cùng khi các thói quen trên đã chạy.

Thói quen nào thử hai tuần mà không hợp nhà bạn thì bỏ qua, chuyển sang cái khác. Không có điểm số hay bảng xếp hạng nào cho bếp ít rác; điều đáng giữ là thùng rác nhà mình nhẹ hơn tháng trước.

Bộ đồ tối thiểu, phần lớn đã có sẵn

Đĩa phẳng và bát có nắp. Dùng để úp, đựng đồ thừa. Gần như nhà nào cũng có.

Hộp có nắp kín. Hộp nhựa còn tốt, hũ thuỷ tinh cũ đều được. Năm đến tám hộp cỡ vừa cho nhà bốn người.

Khăn vải cắt từ đồ cũ. Áo phông cotton, khăn tắm mỏng, vỏ gối hỏng. Mười đến mười lăm chiếc.

Giỏ hoặc túi vải đi chợ, túi lưới. Túi vải nhận từ các sự kiện, hội nghị là đủ dùng nhiều năm.

Một hộp gom vỏ rau trong ngăn đá. Hộp nhựa cũ có nắp là được.

Một thùng rác bếp có nắp và vài túi chia nhóm. Thùng có nắp giữ mùi rác thực phẩm; nhóm tái chế chỉ cần một túi vải hay thùng các tông để khô, sạch là được. Không cần mua bộ thùng nhiều ngăn nếu bếp chật.

Thứ thật sự cần mua. Chỉ mua sau khi đã dùng đồ sẵn có ít nhất hai tuần và thấy thiếu đúng thứ đó: có thể là thêm vài hộp cùng cỡ, một nắp silicone, một chảo bền thay chảo hỏng. Mua ít, mua đúng là phần quan trọng nhất của bếp ít rác.

Phân loại rác bếp theo quy định nơi bạn ở

Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định hộ gia đình phải phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Theo nguyên lý chung, rác được chia thành nhóm có thể tái chế, nhóm chất thải thực phẩm và nhóm còn lại. Rác bếp phần lớn rơi vào nhóm thực phẩm, còn chai lọ, lon, giấy, nhựa sạch thường thuộc nhóm tái chế.

Cách áp dụng cụ thể khác nhau theo từng địa phương: túi đựng loại gì, giờ đổ, ngày thu gom từng nhóm, mức phí và cách tính. Bạn nên hỏi ban quản lý chung cư, tổ dân phố hoặc UBND cấp xã nơi mình ở để biết đúng hướng dẫn. Ở nhiều khu, người thu mua ve chai vẫn là kênh tốt nhất cho chai lọ, lon, giấy.

Với bếp, vài việc nhỏ giúp phân loại dễ hơn: tráng sơ hộp nhựa, chai lọ trước khi bỏ vào nhóm tái chế để không có mùi và côn trùng; ép dẹt hộp giấy, chai nhựa cho đỡ chỗ; chắt ráo nước rác thực phẩm và để trong thùng có nắp. Dầu ăn đã qua sử dụng không đổ xuống bồn rửa; để nguội, gom vào chai cũ đậy kín và hỏi nơi thu gom ở khu bạn ở.

Giữ cả nhà cùng làm, không thành chuyện cãi nhau

Bắt đầu từ việc ít ảnh hưởng người khác nhất. Thay màng bọc bằng đĩa, đặt khăn vải. Những việc này không đòi ai đổi thói quen nhiều.

Để đồ thay thế dễ với hơn đồ cũ. Đĩa úp đặt cạnh tủ lạnh, cuộn màng bọc cất vào ngăn kéo. Cách sắp đặt làm thay việc nhắc nhở.

Giao cho trẻ một việc cụ thể. Trẻ lớn có thể phụ trách gom chai lọ để bán, tráng sơ hộp nhựa. Khen việc làm, không chấm điểm hay so với anh chị em.

Tôn trọng người lớn tuổi. Ông bà có thói quen giữ túi nilon để dùng lại, đó cũng là cách ít rác. Đừng bắt bỏ đi; chỉ cần không nhận thêm.

Người giúp việc, người nấu thay. Ghi ngắn gọn quy ước của bếp: khăn màu nào cho việc gì, đồ thừa cất đâu, thùng nào cho rác gì. Ai nấu cũng làm theo được.

Nhìn kết quả bằng con số. Sau một tháng, kiểm thùng rác thêm một tuần và so với tờ ghi chép đầu tiên. Thấy thùng rác nhẹ đi, cả nhà tự có động lực. Dán hai tờ ghi chép cạnh nhau trên cửa tủ lạnh một vài ngày; trẻ con thường là người hào hứng chỉ ra chỗ khác biệt đầu tiên.

Mặt trái và những cái bẫy của bếp "xanh"

Sống ít rác có những cái bẫy mà chính người nhiệt tình nhất hay mắc:

  • Mua đồ xanh thay đồ còn dùng được. Vứt bộ hộp nhựa còn tốt để mua thuỷ tinh, vứt chảo còn tốt để mua chảo "an toàn hơn". Đồ thay thế mua thừa cũng là rác.
  • Tin chữ "phân huỷ sinh học" trên bao bì. Nhiều đồ ghi như vậy chỉ phân huỷ trong điều kiện xử lý công nghiệp, không tan trong thùng ủ ở nhà hay bãi rác.
  • Cầu toàn rồi kiệt sức. Đặt mục tiêu không một túi nilon nào trong tháng đầu là dễ bỏ cuộc nhất. Mỗi tuần một thói quen.
  • Phán xét người khác. Nhà hàng xóm dùng hộp xốp, đồng nghiệp gọi trà sữa ly nhựa. Mỗi nhà có hoàn cảnh riêng; làm tốt việc nhà mình là đủ.
  • Bỏ qua an toàn thực phẩm. Tiếc đồ thừa, tiếc vỏ củ đã hỏng, dùng giấm thay chất khử khuẩn khi cần khử khuẩn thật sự. Sức khoẻ cả nhà đặt trước.

Bếp ít rác không phải bếp không rác. Một gia đình bình thường ở thành phố vẫn sẽ có túi đựng thịt cá những hôm vội, hộp đồ ăn những tối mệt, chai nước những chuyến đi xa. Điều đo được là xu hướng: thùng rác tháng này nhẹ hơn tháng trước, tiền đi chợ bớt phần mua dư, bếp gọn hơn. Nếu sau ba tháng bạn giữ được ba bốn trong sáu thói quen ở trên, đó đã là một thay đổi đáng kể và bền.

Câu hỏi thường gặp

Sống ít rác trong bếp có tốn kém không?

Phần lớn thói quen không tốn tiền: úp đĩa thay màng bọc, khăn vải từ đồ cũ, hộp nhựa và hũ thuỷ tinh có sẵn, đong gạo vừa đủ. Chỉ mua thêm khi đã dùng thử hai tuần và thấy thiếu đúng thứ gì.

Nên bắt đầu sống ít rác ở bếp bằng việc gì?

Nên kiểm thùng rác bếp một tuần theo bốn nhóm để biết nhà mình bỏ đi gì nhiều nhất, rồi làm việc dễ nhất cho nhóm đó trước. Nhiều nhà bắt đầu bằng úp đĩa thay màng bọc vì không tốn gì.

Phân loại rác bếp thế nào cho đúng quy định?

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, hộ gia đình phân loại rác sinh hoạt tại nguồn, thường gồm nhóm tái chế, nhóm thực phẩm và nhóm còn lại. Cách thu gom, túi đựng và phí ở mỗi nơi khác nhau, nên hỏi ban quản lý hoặc UBND cấp xã.

Nhà có người lớn tuổi không chịu đổi thói quen thì sao?

Không nên ép. Bắt đầu từ những việc không ảnh hưởng tới người khác, sắp đặt đồ thay thế ở chỗ dễ lấy, và tôn trọng thói quen tiết kiệm sẵn có của ông bà như giữ túi để dùng lại.

Bao lâu thì thấy rác trong bếp giảm?

Thường sau một hai tuần đã thấy khác ở nhóm vừa đổi thói quen, ví dụ ít màng bọc hay ít cơm thừa hơn. Kiểm lại thùng rác sau một tháng và so với tuần đầu để thấy rõ con số của nhà mình.

Dầu ăn đã chiên rồi xử lý thế nào?

Không đổ dầu ăn đã dùng xuống bồn rửa vì dễ gây tắc ống. Để nguội, gom vào chai cũ đậy kín, rồi hỏi ban quản lý hoặc tổ dân phố nơi bạn ở xem có điểm thu gom dầu ăn cũ hay không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138