Muốn thay túi nilon khi đi chợ, bạn cần một bộ nhỏ gồm giỏ hoặc túi to để đựng chung, vài túi vải mỏng cho rau củ và hai ba hộp có nắp cho thịt, cá, đồ có nước. Bộ này để cố định ở chỗ bạn ra khỏi nhà, và khi mua thì đưa túi ra trước khi người bán kịp lấy túi nilon. Chỉ thiếu một trong ba phần đó, túi nilon sẽ lại theo bạn về.
Túi quai to là phần dễ bỏ nhất; phần khó là những túi nhỏ người bán chia cho từng món. Bài này đi qua bộ đồ theo từng loại hàng, cách sắp sao cho tiện, những câu nói với người bán để không bị khó xử, và các tình huống hay vướng như quên túi, mua thêm ngoài dự định, trời mưa.
Mỗi loại hàng mang gì
Không cần đồ đắt tiền. Phần lớn các món dưới đây có sẵn trong nhà hoặc tận dụng từ đồ cũ.
| Loại hàng | Mang gì | Lưu ý |
|---|---|---|
| Rau, củ, trái cây | Túi vải mỏng hoặc túi lưới, túi nilon cũ còn lành | Rau lá để trên cùng cho khỏi dập |
| Thịt, cá, hải sản | Hộp nhựa cứng hoặc hộp inox có nắp kín | Mỗi loại một hộp, không để chung thịt sống với đồ ăn chín |
| Đậu phụ, bún, đồ có nước | Hũ thuỷ tinh, hộp có nắp vặn | Bọc khăn quanh hũ thuỷ tinh cho khỏi va |
| Đồ khô: gạo, đậu, hạt | Túi vải dày có dây rút, hũ | Nhờ người bán trừ bì trước khi cân |
| Bánh mì, bánh ngọt, xôi | Túi giấy dùng lại, khăn vải sạch | Lá chuối người bán gói sẵn thì nhận luôn |
| Trứng | Khay trứng giấy cũ | Giữ khay để lần sau dùng tiếp |
| Đựng chung tất cả | Giỏ đi chợ, túi canvas to, ba lô | Đồ nặng xếp dưới, đồ dễ dập ở trên |
Với một nhà ba bốn người đi chợ cách ngày, một bộ hay dùng là: một giỏ, ba túi vải nhỏ, hai hộp thịt cá, một hũ cho đồ có nước. Bạn điều chỉnh theo thực đơn nhà mình.
Để sẵn ở đâu cho khỏi quên
Lý do số một người ta lấy túi nilon là quên mang túi, không phải vì không muốn. Vì vậy chỗ để quan trọng hơn loại túi.
- Treo giỏ và túi vải ngay móc cạnh cửa, chỗ treo chìa khoá hoặc mũ bảo hiểm.
- Để một bộ dự phòng trong cốp xe máy: hai túi nilon cũ gấp nhỏ và một túi vải. Dùng xong lần nào bỏ lại vào cốp ngay lần đó.
- Người đi ô tô: một thùng nhỏ trong cốp xe chứa túi và hộp.
- Người đi chợ bằng xe đạp hoặc đi bộ: túi vải gấp gọn trong túi xách hoặc móc chìa khoá.
- Hộp đựng thịt cá rửa xong thì để ngay vào giỏ, không cất lại vào tủ bếp.
- Dán một mẩu giấy ở mặt trong cửa nhà: "túi, hộp". Sau vài tuần thì gỡ, lúc đó thói quen đã có.
Nhà nào cũng có một lúc quên. Có bộ dự phòng trong xe là cách giảm số lần quên mà không phải tự trách mình.
Nói với người bán thế nào
Đưa túi ra trước khi người bán động tay. Người bán ở chợ làm rất nhanh, túi nilon thường đã được giật ra trước khi bạn kịp nói. Cầm sẵn hộp hoặc túi trên tay lúc chọn hàng là đủ để họ hiểu.
Một câu ngắn là đủ. Ví dụ: "Chị cho em vào hộp này luôn nhé, khỏi túi." Không cần giải thích về môi trường, người bán đang bận.
Nhờ cân bì trước với đồ cân ký. Đặt hộp rỗng lên cân và nói: "Chị trừ cái hộp giúp em." Phần lớn người bán quen làm việc này với khách mang hộp.
Nếu người bán đã cho vào túi rồi. Đừng bắt họ đổ ra. Nhận túi, cảm ơn, về nhà rửa phơi để dùng lại lần sau. Lần sau đưa hộp sớm hơn.
Mua ở hàng quen. Người bán quen nhớ khách mang hộp, đôi khi tự hỏi "có mang hộp không em". Mỗi tuần mua chủ yếu ở vài hàng quen giúp việc này dễ hơn nhiều.
Với hàng sợ dơ hộp. Có người bán lo hộp khách không sạch hoặc sợ bị trách khi đồ chảy nước. Đưa hộp có nắp kín, nhìn sạch sẽ, họ sẽ yên tâm hơn.
Siêu thị, cửa hàng tiện lợi và tạp hoá
Ở siêu thị và cửa hàng tiện lợi, thu ngân thường hỏi có lấy túi không, hoặc túi đã được tính tiền riêng. Việc của bạn chỉ là nói "không cần túi" và tự xếp hàng vào túi mang theo. Mang túi đủ to cho cả lần mua sẽ đỡ cảnh xách lỉnh kỉnh.
Phần khó hơn ở siêu thị là túi nhỏ đựng rau củ ở quầy tự chọn. Nhiều nơi cho phép cân rau củ để trần hoặc trong túi lưới của khách rồi dán tem lên đó. Nếu không chắc, hỏi nhân viên quầy cân một lần là biết.
Tạp hoá đầu ngõ là nơi dễ nhất: mua vài món thì cầm tay hoặc bỏ vào túi xách, không cần túi gì cả. Câu "em cầm tay được rồi chị" đủ dùng.
Đồ trong siêu thị phần lớn đã đóng gói nhựa sẵn. Túi mang theo chỉ bớt được túi bên ngoài, không bớt được bao bì bên trong. Muốn bớt cả phần đó thì nhìn sang chợ truyền thống bán theo cân, tiệm tạp hoá đong lẻ hoặc cửa hàng refill nếu khu bạn có.
Tình huống hay vướng và cách xử lý
- Quên túi, mua ít: cầm tay, bỏ vào cốp xe, túi xách. Vài trái cây không cần túi.
- Quên túi, mua nhiều: nhận túi nilon, mang về dùng lại. Không cần tự trách, chỉ cần bổ sung bộ dự phòng trong xe.
- Mua thêm ngoài dự định: luôn mang dư một túi vải gấp nhỏ, nặng không đáng kể.
- Trời mưa: túi vải ướt thì đồ bên trong ướt theo. Mùa mưa nên giữ một túi nilon to cũ để trùm ngoài giỏ.
- Mua cá còn sống, hải sản nhiều nước: hộp có nắp vặn hoặc xô nhỏ có nắp. Túi vải không hợp.
- Người bán nhất định gói túi: có hàng gói sẵn từ trước để bán nhanh. Chấp nhận, hoặc đổi sang hàng khác ở lần sau nếu thấy hợp.
- Đi chợ hộ người khác: hỏi họ có muốn nhận đồ trong hộp không, vì có người không quen.
Mục tiêu thực tế cho tháng đầu là bớt khoảng một nửa số túi, không phải không còn túi nào. Phần còn lại sẽ bớt dần khi người bán quen bạn.
Quy định về túi nilon và cách hiểu cho đúng
Luật Bảo vệ môi trường 2020 và các văn bản hướng dẫn đi kèm có đặt hướng hạn chế túi nilon khó phân huỷ và sản phẩm nhựa dùng một lần, trong đó các siêu thị, trung tâm thương mại được yêu cầu giảm dần việc dùng túi khó phân huỷ. Lộ trình cụ thể từng năm có thể thay đổi theo văn bản mới, bạn nên đọc thông tin chính thức khi cần trích dẫn.
Với người đi chợ, điều cần hiểu là quy định chủ yếu hướng vào nơi sản xuất và phân phối, không phạt người mua lấy túi. Việc mang túi là lựa chọn của bạn, không phải nghĩa vụ phải làm cho bằng được.
Cũng nên biết: túi in chữ "tự huỷ", "phân huỷ sinh học" không có nghĩa là vứt ra ngoài sẽ biến mất. Nhiều loại chỉ vỡ thành mảnh nhỏ hơn. Túi tốt nhất vẫn là túi bạn đã có và dùng lại nhiều lần, dù đó là túi vải hay túi nilon cũ.
Ở địa phương, nếu khu chợ hoặc chung cư có chương trình đổi túi, thu gom túi cũ, bạn có thể hỏi ban quản lý chợ, ban quản lý chung cư hoặc UBND cấp xã để biết.
Rửa, phơi và cất bộ đồ đi chợ sau mỗi lần
Bộ đồ đi chợ chỉ bền thói quen khi việc dọn sau đó không thành việc thêm. Làm ngay lúc cất đồ vào tủ lạnh, mất chừng năm phút.
- Lấy thịt cá ra khỏi hộp, chuyển vào hộp trữ tủ lạnh hoặc chia phần luôn trong hộp mang về nếu hộp đủ kín.
- Rửa hộp đựng thịt cá bằng nước rửa bát, tráng nước nóng nếu có, úp ráo trên giá.
- Túi vải đựng rau khô thì giũ đất cát, gấp lại để vào giỏ. Túi bị ướt thì phơi ngay, không gấp khi còn ẩm.
- Túi nilon người bán lỡ cho: rửa nếu dính nước, phơi khô, gấp nhỏ để vào ngăn bộ dự phòng.
- Khay trứng giấy còn lành để lại trong giỏ.
- Khi hộp đã khô, đặt lại vào giỏ treo ở cửa. Giỏ lúc nào cũng đầy đủ là lần sau chỉ việc xách đi.
- Mỗi tháng kiểm tra một lần: hộp nứt nắp, túi thủng đáy thì thay, đừng để tới lúc ra chợ mới biết.
Nhà nào thấy việc rửa hộp phiền thì có thể dùng hộp đựng thịt cá làm luôn hộp trữ tủ lạnh. Mua về để nguyên trong hộp, cất tủ, lần sau ăn hết thì rửa. Bớt được một lần chuyển đồ, bớt được một hộp phải rửa.
Áp vào nhà mình: ba kiểu đi chợ
Nhà chị Lan ở chung cư, đi chợ mỗi cuối tuần cho cả tuần, mua nhiều thịt cá để chia phần cấp đông. Với kiểu này, nên mang bốn năm hộp lớn có nắp, nhờ người bán cho vào hộp rồi về chia phần trong bếp. Túi nhỏ đựng từng phần cấp đông có thể thay bằng hộp nhỏ dùng lại, hoặc túi zip rửa được nhiều lần.
Bà Tư ở phường ven sông đi chợ mỗi sáng, mua ít, mỗi thứ một chút. Với kiểu này, một giỏ mây và một hai hộp nhỏ là đủ. Người bán ở chợ quen mặt nên chỉ cần vài buổi là họ tự cho đồ vào giỏ của bà.
Anh Quân đi làm về ghé siêu thị gần nhà vài lần một tuần, mua đồ đã đóng gói sẵn. Với kiểu này, túi vải gấp gọn trong ba lô là việc chính; phần bao bì bên trong thì khó bớt nếu vẫn mua ở siêu thị. Anh có thể chuyển một phần sang chợ buổi sáng cuối tuần nếu muốn bớt thêm.
Nhìn xem kiểu đi chợ của nhà bạn gần với nhà nào nhất, rồi chuẩn bị bộ đồ theo đúng kiểu đó, đừng mua đồ theo kiểu của người khác.
Câu hỏi thường gặp
Túi vải có thật sự tốt hơn túi nilon không?
Chỉ khi được dùng lại nhiều lần. Làm một túi vải tốn nhiều nguyên liệu và nước hơn một túi nilon, nên túi vải dùng vài lần rồi bỏ xó thì không có lợi gì. Túi bạn đã có sẵn, dùng đến khi rách, là lựa chọn tốt nhất.
Mang hộp nhựa đi chợ đựng thịt cá có vệ sinh không?
Có, nếu hộp được rửa sạch bằng nước rửa bát, tráng nước nóng và để khô sau mỗi lần dùng. Nên dùng riêng hộp cho thịt sống và cá, không dùng lẫn với hộp đựng đồ ăn chín, và cất vào tủ lạnh sớm khi về nhà.
Túi nilon cũ dùng lại được mấy lần?
Túi còn lành, không thủng, không dính dầu mỡ thì dùng được nhiều lần cho rau củ, đồ khô. Túi đã đựng thịt cá sống thì rửa kỹ hoặc chuyển sang dùng làm túi rác, không dùng lại cho đồ ăn.
Đi chợ mang hộp có bị người bán ngại không?
Một số người bán lúc đầu chưa quen, nhất là khi phải cân trừ bì. Đưa hộp sạch, nói ngắn gọn và mua ở hàng quen thì thường sau vài lần họ tự nhớ. Đa số người bán thích vì đỡ tốn túi.
Có bị phạt nếu lấy túi nilon ở chợ không?
Người mua không bị phạt vì lấy túi. Các quy định hạn chế túi nilon khó phân huỷ chủ yếu nhắm vào việc sản xuất, phân phối và các điểm bán hàng lớn. Mang túi riêng là lựa chọn tự nguyện để bớt rác.
Túi đi chợ nên giặt bao lâu một lần?
Túi vải đựng rau củ khô thì giặt khi thấy bẩn hoặc vài tuần một lần. Túi từng dính nước thịt cá thì giặt ngay sau lần đó, phơi nắng cho khô hẳn. Giỏ mây, giỏ nhựa lau bằng khăn ẩm là đủ.