Quà tặng khách thân thiện môi trường nhất là món khách thật sự dùng hết hoặc dùng lâu, gói càng ít lớp càng tốt. Món có nhãn "xanh" mà khách mang về rồi cất xó vẫn là rác, chỉ chậm hơn vài tháng. Vì vậy câu hỏi đầu tiên không phải "món nào làm từ tre" mà là "khách của mình sẽ làm gì với món này".
Bài này dành cho cặp đôi chọn quà cảm ơn khách dự cưới, người tổ chức chọn quà cho sự kiện, hội nghị, ngày hội khách hàng. Bạn sẽ có bộ tiêu chí lọc quà, bảng so các nhóm quà hay gặp, cách gói ít rác, những món dễ là "xanh giả", và cách quyết định có nên tặng quà hay không.
Năm câu hỏi lọc một món quà
Đặt mỗi món đang cân nhắc qua năm câu hỏi này. Món nào trả lời "không" từ hai câu trở lên thì nên bỏ:
- Phần lớn khách có dùng đến không? Một món dành cho người nấu ăn sẽ thừa với khách không nấu; một món cho người uống trà sẽ thừa với khách uống cà phê.
- Khách đã có sẵn chưa? Bình nước, túi vải, ống hút kim loại là những món nhiều người đã có hai ba cái ở nhà.
- Dùng hết hoặc dùng lâu được không? Món ăn được, dùng hết được (mật ong, trà, gia vị) hoặc đồ bền dùng nhiều năm đều tốt; món dùng vài lần rồi hỏng thì không.
- Có in tên, ngày, logo làm khó dùng lại không? Món in tên cô dâu chú rể, ngày cưới, logo lớn thường không ai dùng ngoài đường.
- Phải gói bao nhiêu lớp? Món cần hộp, giấy lót, túi riêng, ruy băng nhựa để trông đẹp thì phần gói có khi nhiều rác hơn quà.
Ví dụ giả định: anh Tuấn chị Mai định tặng mỗi khách một ống hút inox kèm túi vải in tên. Qua năm câu hỏi, món này trượt ở câu thứ hai và thứ tư: khách là bạn bè trẻ, nhiều người đã có ống hút, và túi in tên thì không ai dùng. Hai bạn đổi sang một hũ mật ong nhỏ do nhà bác ở quê nuôi ong, đựng lọ thuỷ tinh, buộc dây gai.
So các nhóm quà hay gặp
Bảng sau xếp các nhóm quà quen thuộc theo khả năng được dùng và lượng rác. Đây là đánh giá chung, khách của bạn có thể khác:
| Nhóm quà | Khả năng được dùng | Rác từ phần gói | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đồ ăn được: mật ong, trà, cà phê, gia vị, bánh nhà làm | Cao nếu hợp khẩu vị | Thấp nếu đựng lọ thuỷ tinh, giấy | Ghi hạn dùng, chú ý khách dị ứng |
| Cây nhỏ, hạt giống | Vừa, tuỳ khách có chỗ trồng | Thấp với chậu đất nung | Khách ở chung cư nhỏ có thể khó chăm |
| Đồ dùng một lần dạng "xanh": ống hút tre, bàn chải tre | Thấp với khách đã có | Vừa | Dễ thành đồ thừa |
| Đồ in tên, logo: cốc, bình, túi | Thấp | Vừa | In tên làm giảm khả năng dùng lại |
| Đồ trang trí nhỏ: tượng, khung ảnh, nến thơm | Thấp đến vừa | Cao vì hộp, xốp lót | Khó hợp gu nhiều người |
| Quyên góp thay quà | Không có vật | Không | Cần thông báo rõ, không gượng ép |
Nhóm đồ ăn được thường là lựa chọn an toàn nhất cho đám đông, vì đa số khách dùng hết và vỏ là lọ thuỷ tinh, giấy dễ xử lý. Điều cần cẩn thận là an toàn thực phẩm: chọn nơi làm sạch sẽ, ghi rõ hạn dùng và thành phần trên một tấm thẻ nhỏ để khách có dị ứng biết.
Những món "xanh" dễ thành rác
Bộ ống hút tre, inox tặng đồng loạt. Món này có ích cho người chưa có, nhưng ở một bữa tiệc đông, phần lớn khách hoặc đã có, hoặc không dùng ống hút. Kết quả là hàng trăm bộ nằm trong ngăn kéo.
Túi vải in tên sự kiện. Túi vải tốt là túi được mang đi chợ hằng tuần. Túi in tên sự kiện to, vải mỏng thì ít ai mang ra ngoài.
Đồ "phân huỷ sinh học" bọc nhiều lớp. Một chiếc bàn chải tre đựng trong hộp giấy, bọc màng nhựa, kèm thẻ cảm ơn ép plastic: phần gói đã phủ mất ý nghĩa của món quà.
Cây trồng trong chậu nhựa mỏng. Cây sống được nhưng chậu nhựa mỏng thường bị bỏ ngay khi khách thay chậu. Dùng chậu đất nung nhỏ hoặc bầu đất bọc lá, vỏ dừa.
Quà có nhãn "thân thiện môi trường" mà không nói rõ vì sao. Nhãn chung chung không cho biết món đó làm từ gì, tái chế được không. Khi chọn nhà cung cấp, hỏi cụ thể chất liệu, nguồn gốc, đừng dựa vào chữ "xanh" trên bao bì.
Bộ quà nhiều món nhỏ trong một hộp. Một hộp gồm bàn chải tre, xà phòng nhỏ, túi lưới, khăn mặt nghe rất đầy đặn, nhưng thường mỗi khách chỉ dùng một hai món, phần còn lại bị cho đi hoặc bỏ. Một món tốt hợp khách vẫn hơn năm món nhỏ cho đủ bộ.
Gói quà ít rác mà vẫn đẹp
Phần gói là chỗ dễ giảm rác nhất mà không phải đổi món quà. Một cách làm cho số lượng lớn:
- Chọn đồ đựng dùng lại được: lọ thuỷ tinh, hộp thiếc, túi vải không in, giỏ mây nhỏ.
- Nếu dùng khăn vải để gói, chọn khăn vuông cỡ khăn tay hoặc khăn ăn, khách dùng lại được. Kiểu gói buộc nút như furoshiki không cần băng dính.
- Buộc bằng dây gai, dây cói, ruy băng vải; tránh ruy băng nhựa bóng.
- Thẻ cảm ơn in trên giấy thường, không ép plastic; có thể buộc chung vào dây.
- Không lót giấy rơm nhựa, xốp hạt trong hộp; lót giấy báo cũ cắt sợi hoặc không lót nếu món đủ chắc.
- Xếp quà vào thùng carton lớn để vận chuyển, đến nơi bày trên khay, không cần túi riêng cho từng phần.
Thử gói một phần mẫu trước, chụp ảnh, rồi mới mua vật liệu cho cả trăm phần; khăn, dây, lọ mua theo mẫu thử thì không thừa, không thiếu.
Với cả trăm phần quà, nhờ người thân hoặc bạn bè gói chung một buổi tối trước ngày cưới. Có nhiều tay, gói khăn vải không lâu hơn bỏ vào hộp giấy, mà khách nhận được hai món dùng được thay cho một.
Có nên tặng quà không, và nói gì với khách
Ở nhiều đám cưới và sự kiện, quà cảm ơn là tục lệ không bắt buộc. Nếu ngân sách eo hẹp hoặc không tìm được món ưng ý, bỏ quà cũng không sao; khách nhớ bữa ăn ngon, lời cảm ơn chân thành và sự chu đáo lúc đón tiếp hơn là món đồ mang về.
Một hướng khác là quyên góp thay quà: dùng khoản tiền dự định mua quà ủng hộ một bếp ăn từ thiện, một quỹ học bổng của trường cũ, một hoạt động trồng cây ở quê. Nếu chọn cách này, nói ngắn gọn bằng một tấm thẻ đặt ở bàn tiệc hoặc một câu của người dẫn chương trình, ghi rõ đã ủng hộ đâu. Tránh giọng tự khen, và tránh làm như khách đang được yêu cầu góp tiền.
Với sự kiện doanh nghiệp, có thể để quà ở một bàn riêng cho khách tự lấy nếu cần, thay vì đặt sẵn ở mỗi ghế. Cách này thường làm số quà thực sự phát ra giảm đáng kể, phần còn lại dùng cho dịp sau. Nhớ chọn món không in ngày tháng để có thể giữ lại.
Dù chọn cách nào, đừng biến món quà thành lời giảng về môi trường. Một tấm thẻ ghi "mật ong nhà bác Ba ở quê, dùng trong ba tháng" ấm hơn và thuyết phục hơn một đoạn chữ về rác thải nhựa.
Quà cho hội nghị, ngày hội khách hàng
Quà ở sự kiện doanh nghiệp khác quà cưới ở chỗ khách đa dạng hơn, lại hay nhận quà từ nhiều nơi trong cùng một mùa. Một khách hàng đi ba hội nghị trong tháng có thể mang về ba bình nước, ba túi vải, ba cuốn sổ. Đó là lý do quà doanh nghiệp rất dễ thành đồ thừa.
Với sự kiện chuyên môn, quà có giá trị nhất thường là thứ phi vật thể: tài liệu chuyên sâu gửi qua thư điện tử, một buổi tư vấn miễn phí, phiếu tham dự khoá học. Nếu muốn có món cầm tay, chọn đồ ăn được của địa phương nơi tổ chức, như trà, cà phê, đặc sản khô, đựng gói giấy đơn giản.
Nếu công ty bắt buộc có quà in nhận diện, in logo nhỏ ở chỗ kín đáo, chọn món bền như sổ giấy tốt, bút có thể thay ruột. Hỏi trước số lượng thật cần thiết, đừng đặt theo số ghế hội trường cộng thêm cho chắc.
Đặt quà ở bàn riêng cho khách tự lấy thay vì phát cho từng người. Khách không cần sẽ không lấy, và phần dư không bị in ngày tháng thì còn dùng cho sự kiện khác trong năm.
Áp vào trường hợp của bạn và lỗi hay gặp
Một danh sách kiểm trước khi đặt hàng quà số lượng lớn:
- Đã liệt kê ba nhóm khách chính và họ thường dùng gì chưa?
- Món quà có qua được năm câu hỏi lọc ở đầu bài không?
- Đã thử một phần quà mẫu, gói đúng như sẽ gói, cầm lên xem có lớp nào thừa không?
- Đã hỏi nhà cung cấp chất liệu cụ thể, hạn dùng (với đồ ăn), số lượng tối thiểu chưa?
- Số lượng đặt có sát với số khách xác nhận, có tính phần dư hợp lý không?
- Phần quà dư sau sự kiện sẽ làm gì: giữ cho dịp sau, chia người thân, hay tặng nơi cần?
Lỗi hay gặp nhất là đặt quà quá sớm, trước khi chốt số khách, rồi dư vài chục phần. Lỗi thứ hai là chọn theo xu hướng trên mạng thay vì theo khách thật của mình. Lỗi thứ ba là in tên và ngày lên mọi món, khiến phần dư không dùng được cho việc gì khác. Tránh được ba lỗi này thì món quà của bạn có nhiều khả năng được khách mang về dùng thật.
Câu hỏi thường gặp
Quà cưới cho khách nên chọn món gì để ít rác?
Những món ăn được hoặc dùng hết được như mật ong, trà, gia vị, bánh nhà làm, đựng lọ thuỷ tinh hoặc giấy, thường hợp với đa số khách. Quan trọng là chọn theo thói quen của khách mời thật của bạn.
Tặng cây xanh cho khách có phải ý hay không?
Hay với khách có chỗ trồng và thích cây. Chọn cây dễ chăm như sen đá, lưỡi hổ nhỏ, đựng chậu đất nung, kèm một dòng hướng dẫn tưới. Với khách ở xa đi xe khách, cây có thể bất tiện.
Ống hút tre, ống hút inox có còn là quà tặng phù hợp không?
Chỉ phù hợp khi khách chưa có và có thói quen dùng ống hút. Với đám đông, món này rất dễ thành đồ thừa vì nhiều người đã được tặng trước đó. Nên hỏi hoặc chọn món khác.
Có nên in tên cô dâu chú rể lên quà tặng không?
In tên, ngày cưới làm món quà khó dùng lại và phần dư không tặng được ai. Nếu muốn có dấu ấn, đặt một tấm thẻ nhỏ buộc ngoài, tháo ra được, thay vì in thẳng lên đồ.
Quyên góp thay quà có bị khách cho là thiếu chu đáo không?
Ít khi, nếu nói rõ ràng và khiêm tốn. Một tấm thẻ ghi đã ủng hộ đâu, vì sao chọn nơi đó, đặt ở bàn tiệc là đủ. Tránh nói như đang kêu gọi khách góp thêm.
Làm sao biết nhà cung cấp quà nói thật về chất liệu thân thiện môi trường?
Hỏi cụ thể: làm từ vật liệu gì, có thành phần nhựa không, vỏ hộp làm từ gì, có giấy tờ chứng nhận nào không. Nhà cung cấp trả lời mơ hồ hoặc chỉ nhắc lại chữ "xanh" thì nên cẩn trọng.