Vỏ mang đi mua refill cần ba điều: sạch cặn hàng cũ, khô hoàn toàn và không còn mùi lạ; phần lớn vỏ chỉ cần rửa bằng nước rửa chén với chổi cọ chai, tráng kỹ, úp khô một ngày. Giấm và baking soda giúp khử mùi bám, nhưng không thay được chất khử khuẩn khi vỏ đã mốc hoặc dùng cho đồ của trẻ nhỏ.
Bên dưới là cách rửa theo từng loại vỏ, mẹo làm khô nhanh trong mùa nồm, cách khử mùi và giới hạn của nó, lúc nào cần khử khuẩn thật, danh sách kiểm một phút trước khi xách vỏ đi, và dấu hiệu cho biết vỏ đã tới lúc nên bỏ.
Vì sao vỏ refill phải sạch và khô hẳn
Hàng refill được đong trực tiếp vào vỏ của bạn, không có lớp bao bì nào của nhà sản xuất chen giữa. Vì vậy chất lượng hàng khi về tới nhà phụ thuộc phần lớn vào cái vỏ. Một chai dầu gội còn đọng nước sẽ làm loãng dầu gội và tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển, nhất là với sản phẩm ít chất bảo quản. Một hũ còn ẩm đựng gạo hoặc hạt sẽ bắt mốc sau vài ngày nóng ẩm.
Còn một lý do nữa, ít người nghĩ tới: cửa hàng refill dùng vòi, phễu và muỗng chung cho mọi khách. Vỏ bẩn chạm vào phễu thì vết bẩn đi theo phễu sang vỏ của người sau. Nhiều cửa hàng nhỏ vì vậy từ chối đong vào vỏ có cặn hoặc có mùi hôi, và việc đó là đúng.
Tin vui là làm sạch vỏ không tốn nhiều công nếu làm ngay khi vỏ vừa hết hàng. Cặn còn ướt thì tráng hai lần là trôi; để khô một tuần thì phải ngâm, phải cọ. Nói cách khác, phần lớn công việc không nằm ở hôm đi mua mà nằm ở phút bạn vừa bóp giọt dầu gội cuối cùng. Gắn việc tráng vỏ vào đúng khoảnh khắc đó, thì tới hôm đi mua chỉ còn kiểm và xếp vào túi, không phải đứng cọ cả rổ chai trong khi cửa hàng sắp đóng cửa.
Các bước rửa chung cho hầu hết vỏ
Trình tự dưới đây áp dụng cho chai, can, hũ thông thường. Chỗ nào khác giữa các loại vỏ có ở bảng phía sau.
- Đổ hết phần hàng còn sót. Với chai dầu gội, chai nước rửa chén, cho chút nước vào lắc rồi dùng phần nước đó luôn cho lần gội hoặc lần rửa chén kế tiếp, khỏi phí.
- Tháo rời nắp, vòi bơm, gioăng cao su; mỗi phần rửa riêng vì cặn hay đọng ở khe ren và ống hút.
- Cho nước ấm cùng vài giọt nước rửa chén vào vỏ, đậy nắp, lắc mạnh khoảng nửa phút.
- Dùng chổi cọ chai cọ thành và đáy; hũ miệng rộng thì dùng miếng rửa mềm. Tránh búi sắt với nhựa vì làm trầy bên trong.
- Tráng nước sạch ít nhất hai lần, đến khi lắc không còn bọt.
- Úp ngược trên giá hoặc khăn sạch ở chỗ thoáng, để ít nhất một ngày; hũ đựng hàng khô thì để lâu hơn.
- Trước khi đậy nắp cất đi, sờ vào trong miệng vỏ và nhìn đáy: còn hơi nước đọng là chưa xong.
Vòi bơm thì bơm nước ấm qua mười mấy lần cho sạch ống, sau đó bơm không khí qua vài lần để đẩy nước ra.
Rửa và làm khô theo từng loại vỏ
Mỗi chất liệu có điểm yếu riêng. Bảng gom những chỗ hay gặp.
| Loại vỏ | Cách rửa | Cách làm khô | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Hũ, chai thuỷ tinh | Nước rửa chén, chổi cọ | Úp ngược; hũ chịu nhiệt có thể sấy nhẹ trong lò khi lò đã tắt | Không đổ nước sôi vào hũ lạnh, dễ nứt |
| Chai, can nhựa cũ | Nước ấm, không dùng nước sôi | Úp ngược ở chỗ thoáng, tránh nắng gắt lâu ngày | Nhựa mỏng gặp nước quá nóng sẽ móp, mềm |
| Chai có vòi bơm | Tháo vòi, bơm nước ấm qua ống | Để vòi tháo rời cho khô | Lò xo kim loại dễ gỉ nếu để ẩm |
| Hộp inox, hộp sữa bột | Nước rửa chén, khăn mềm | Lau khô ngay, mở nắp phơi thêm | Vết nước đọng ở mép nắp dễ gỉ |
| Túi vải | Giặt tay hoặc máy, không dùng nước xả nhiều mùi | Phơi nắng cho khô hẳn | Lộn trái để giũ hết bột, vụn hạt |
| Gioăng cao su | Tháo ra, cọ bằng bàn chải nhỏ | Phơi riêng rồi mới lắp lại | Gioăng mốc đen nên thay |
Mùa nồm, nhà kín, vỏ úp hai ngày vẫn có thể còn ẩm. Lúc đó lau trong bằng khăn khô sạch quấn quanh chổi, hoặc để gần chỗ có quạt chạy.
Khử mùi bám: giấm, baking soda, phơi nắng và giới hạn của chúng
Baking soda. Cho một thìa baking soda với nước ấm vào vỏ, ngâm vài giờ hoặc qua đêm, rồi rửa lại như thường. Hợp với chai nhựa từng đựng dầu gội nhiều hương liệu, hũ từng đựng mắm, dưa.
Giấm ăn pha loãng. Ngâm vỏ với giấm pha nước, tỷ lệ tham khảo một phần giấm hai ba phần nước, vài giờ. Hợp để tẩy cặn nước cứng trên thuỷ tinh. Sau đó rửa lại bằng nước rửa chén và tráng kỹ, không để mùi giấm lẫn vào hàng mới.
Phơi nắng. Mở nắp phơi nắng nhẹ một buổi giúp bay mùi với hũ thuỷ tinh, hộp inox, túi vải. Với nhựa thì phơi ngắn thôi vì nắng gắt lâu làm nhựa giòn.
Giới hạn cần nói thẳng. Giấm và baking soda khử mùi, tẩy cặn, chứ không phải chất khử khuẩn đáng tin cậy. Vỏ đã mốc hay vỏ dùng cho đồ của trẻ nhỏ cần cách khác, ở mục sau.
Không trộn chất tẩy với nhau. Tuyệt đối không cho nước javel chung với giấm hay chất có amoniac để "mạnh hơn": hỗn hợp sinh khí độc. Mỗi lần chỉ dùng một chất, rửa sạch rồi mới dùng chất khác.
Khi nào cần khử khuẩn thật và làm thế nào cho an toàn
Phần lớn vỏ đựng nước giặt, nước rửa chén không cần khử khuẩn; bản thân hàng bên trong đã là chất tẩy rửa. Khử khuẩn đáng làm trong ba trường hợp: vỏ đã có đốm mốc mà bạn vẫn muốn giữ, vỏ dùng đựng thực phẩm ăn ngay không nấu, và vỏ dùng cho đồ của trẻ nhỏ.
Với thuỷ tinh chịu nhiệt, cách đơn giản nhất là luộc trong nồi nước sôi vài phút, cho hũ vào khi nước còn lạnh và vớt ra để nguội tự nhiên. Với nhựa và vỏ không chịu nhiệt, dùng một chất khử khuẩn gia dụng đúng theo liều trên nhãn của chính sản phẩm đó, ngâm đủ thời gian ghi trên nhãn, rồi tráng thật kỹ bằng nước sạch và làm khô.
Làm ở nơi thoáng, đeo găng, cất chất khử khuẩn xa tầm tay trẻ, và một lần nữa: không pha chung với giấm hay chất tẩy khác. Riêng bình sữa, núm ti, cốc tập uống của trẻ nhỏ thì làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc hỏi bác sĩ nhi, đừng tự chế cách.
Kiểm một phút trước khi xách vỏ đi
Tối trước hôm đi mua, lấy rổ vỏ ra kiểm nhanh. Vỏ nào trượt một ý là để ở nhà.
- Nhìn vào trong dưới đèn: không còn vệt hàng cũ, không đốm đen, không màng nhớt.
- Ngửi: không mùi hôi, mùi chua; mùi hương nhẹ của đúng loại hàng sẽ đong thì chấp nhận được.
- Sờ miệng và đáy: khô hoàn toàn, không đọng giọt.
- Nắp và gioăng đã lắp lại, vặn kín.
- Nhãn tên và số bì còn đọc được, không bị nước làm nhoè.
- Vỏ cho hàng khô và vỏ cho hàng tẩy rửa xếp ở hai ngăn túi khác nhau.
Nếu thiếu thời gian, ưu tiên làm khô hơn làm thơm. Mùi nhẹ của dầu gội cũ trong chai dầu gội không sao, nhưng nước đọng thì làm hỏng mẻ hàng mới.
Vỏ nào bị loại ở bước kiểm thì đừng cố mang đi rồi "rửa nhờ" ở cửa hàng. Phần lớn cửa hàng refill nhỏ không có bồn rửa riêng cho khách, và họ có quyền từ chối đong vào vỏ không đạt.
Dấu hiệu nên bỏ vỏ và lỗi hay gặp khi rửa
Nhựa nứt chân chim, bạc màu, mềm. Vết nứt nhỏ giữ cặn mà chổi không với tới. Cho vào rác tái chế, thay vỏ khác.
Mốc ăn vào gioăng, ren nắp. Rửa nhiều lần vẫn đen thì thay gioăng hoặc bỏ cả vỏ, nhất là vỏ đựng thực phẩm.
Mùi không đi sau hai lần khử. Nhựa đã ngấm mùi. Dùng nó cho việc khác như đựng nước lau nhà, không mang đi đong dầu gội hay thực phẩm.
Đổ nước sôi vào hũ thuỷ tinh đang lạnh. Lỗi phổ biến khi muốn "tiệt trùng cho chắc". Hũ nứt hoặc vỡ đáy. Nếu cần dùng nhiệt, làm nóng dần.
Đậy nắp khi vỏ còn hơi ẩm. Đóng hơi nước lại bên trong, mấy ngày sau mở ra có mùi mốc. Thà để vỏ mở nắp thêm một ngày.
Dùng nhiều nước rửa chén cho "sạch hơn". Bọt nhiều thì tráng mãi không hết, vỏ còn vị xà phòng, nhất là hũ đựng hạt. Vài giọt là đủ, cái làm sạch chính là lực cọ của chổi.
Áp vào nhà mình: một nếp rửa vỏ không tốn công
Lấy ví dụ giả định nhà anh Minh ở nhà phố, hai vợ chồng và hai con đi học, mỗi tháng đi cửa hàng refill một lần. Nếp rửa vỏ của nhà anh gói gọn trong mấy việc lặp lại:
- Chai nào vừa hết hàng thì người dùng cuối tráng ngay hai lần nước, úp lên giá phơi trên nóc máy giặt; quy ước này dán ở cửa phòng giặt.
- Tối chủ nhật, ai rửa bát thì rửa luôn các vỏ đang úp trên giá bằng chổi cọ chai riêng, mất chừng mười phút.
- Vỏ khô thì vặn nắp, kiểm số bì, bỏ vào rổ refill đặt cạnh cửa ra vào.
- Hũ đựng hàng khô chỉ lau khăn khô và phơi nắng nhẹ, không rửa nước trừ khi có dầu hoặc mọt.
- Mỗi quý một lần, cả nhà lôi rổ vỏ ra loại bỏ vỏ nứt, vỏ ngấm mùi, thay gioăng mốc.
Nhờ chia việc nhỏ ra theo ngày, không ai phải đứng cọ cả chục vỏ trước hôm đi mua. Bạn có thể chép nguyên khung này rồi đổi người, đổi ngày cho hợp nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
Có cần rửa chai bằng nước sôi trước khi đi mua refill không?
Không cần với phần lớn vỏ. Nước ấm và nước rửa chén là đủ cho chai nước giặt, dầu gội. Nước sôi còn làm móp nhựa và có thể làm nứt hũ thuỷ tinh lạnh.
Giấm có diệt được vi khuẩn trong chai lọ không?
Giấm ăn pha loãng giúp tẩy cặn và giảm mùi, nhưng không phải chất khử khuẩn đáng tin cậy. Khi cần khử khuẩn thật, dùng nhiệt với thuỷ tinh chịu nhiệt hoặc chất khử khuẩn gia dụng theo đúng nhãn.
Làm khô hũ thuỷ tinh nhanh trong mùa nồm bằng cách nào?
Lau trong bằng khăn khô sạch quấn quanh chổi, để hũ mở nắp gần quạt, hoặc cho hũ chịu nhiệt vào lò nướng vừa tắt còn ấm một lúc. Đừng đậy nắp khi còn hơi nước.
Chai dầu gội cũ có mùi thơm nồng thì có đựng dầu gội khác được không?
Được nếu bạn không ngại mùi lẫn nhẹ ở vài lần gội đầu. Muốn bớt mùi thì ngâm baking soda với nước ấm qua đêm, rửa lại, phơi khô trước khi đong hàng mới.
Vỏ đựng nước giặt có cần rửa mỗi lần đi đong không?
Nếu đong lại đúng loại nước giặt đó thì chỉ cần tráng sơ và để ráo, nhiều người không rửa kỹ mỗi lần. Khi đổi sang loại khác hoặc thấy cặn đục thì rửa sạch hoàn toàn.
Có nên dùng chung chổi cọ chai cho vỏ thực phẩm và vỏ tẩy rửa không?
Nên có hai chổi riêng, đánh dấu bằng màu cán hoặc dây buộc. Chổi cọ vỏ thực phẩm để gần bồn rửa chén, chổi cọ vỏ tẩy rửa để ở phòng giặt.